Phật tử thỉnh thoảng uống vài cốc bia có phạm giới thứ năm?

Hỏi: Tôi là Phật tử, đã quy y và thọ năm giới. Thỉnh thoảng gặp bạn bè, tôi cũng muốn đi “chill chill”, uống vài cốc bia cho vui, nhưng không để mình say xỉn hay mất kiểm soát. Như vậy có phạm giới thứ năm không? Giới này được hiểu như thế nào cho đúng trong đời sống hiện nay?

(Tùng, Quảng Ngãi)

Ban Biên tập trả lời:

Trong năm giới của người Phật tử tại gia, giới thứ năm thường được diễn đạt là không uống rượu và sử dụng các chất gây say, gây nghiện dẫn đến phóng dật. Vì vậy, nếu một người đã tự nguyện thọ trì năm giới mà vẫn uống bia, dù với lý do giao lưu cùng bạn bè và chưa đến mức say, thì xét theo cách hành trì nghiêm túc, việc ấy không phù hợp với sự giữ gìn trọn vẹn giới thứ năm.

Điểm đáng chú ý là Đức Phật chế giới này không phải vì rượu bia tự thân mang ý nghĩa đạo đức như một “tội lỗi”, mà bởi tác động của chất gây say đối với tâm thức. Khi khả năng tỉnh giác suy giảm, con người dễ nói hoặc làm những điều mà lúc tỉnh táo sẽ không làm.

Một vài cốc bia có thể chưa khiến người này say nhưng lại đủ ảnh hưởng đến người khác, bởi thể trạng và khả năng chuyển hóa cồn của mỗi người không giống nhau. Ranh giới “tôi vẫn tỉnh” đôi khi cũng mang tính chủ quan. Chính người đã uống thường khó đánh giá hoàn toàn chính xác mức độ tỉnh táo của mình.

Vì vậy, tinh thần sâu hơn của giới thứ năm nằm ở hai chữ không phóng dật.

Người Phật tử thực hành chánh niệm để ngày càng sáng suốt hơn, biết rõ thân, tâm và hành động của mình. Trong khi đó, chất gây say lại có xu hướng làm giảm khả năng kiểm soát và tỉnh thức. Hai hướng vận động ấy về cơ bản đi ngược nhau.

Tuy nhiên, hiểu giới như vậy không có nghĩa cứ nhìn thấy một Phật tử cầm ly bia là lập tức phán xét người ấy “không biết tu”. Năm giới trước hết là những nguyên tắc mỗi người tự nguyện tiếp nhận để bảo hộ chính mình. Giữ giới không phải để có một danh hiệu đạo đức rồi nhìn lỗi của người khác.

Có người mới bắt đầu học Phật, những tập quán xã hội trước đây vẫn còn. Có người làm việc trong môi trường thường xuyên gặp gỡ, tiếp khách. Có người chưa thể từ bỏ ngay thói quen uống bia với bạn bè. Điều cần thiết là nhận diện rõ mình đang làm gì, thay vì tìm cách giải thích để một điều trái với giới trở thành “không phạm”.

Cũng có người hỏi: “Tôi chỉ uống một ly, hoàn toàn không say thì sao?”.

Nếu đã phát nguyện giữ giới không sử dụng các chất gây say, cách chắc chắn nhất để giữ giới trọn vẹn vẫn là không uống. Bởi giới không đặt ra ở thời điểm một người đã say mềm mới bắt đầu có hiệu lực. Việc chủ động sử dụng đồ uống có cồn đã đi ra ngoài nguyên tắc mà mình nguyện thực hành.

Nhưng sâu hơn, người Phật tử cũng nên quan sát mối quan hệ của chính mình với rượu bia. Tôi uống vì điều gì? Vì vui với bạn? Vì sợ bị cho là không hòa đồng? Vì cần men rượu mới trò chuyện thoải mái? Hay bởi mình đã quen đến mức thiếu nó thì cuộc vui mất ý nghĩa?

Những câu hỏi ấy đôi khi quan trọng hơn việc tranh luận xem một cốc hay hai cốc mới tính là phạm.

Thực tế, hoàn toàn có thể “chill” mà không cần bia rượu. Một cuộc gặp vui hay không phụ thuộc vào những người đang ngồi với nhau nhiều hơn thứ nằm trong chiếc ly. Người bạn thật sự cũng không cần ép ta uống để chứng minh tình cảm.

Nếu đã là Phật tử và muốn giữ năm giới nghiêm túc, hãy thử một lần ngồi cùng bạn bè, nâng ly nước hoặc thức uống không cồn và vẫn trò chuyện, cười đùa như mọi khi.

Khi ấy có thể nhận ra một điều thú vị: thong dong đâu nhất thiết phải có men.

Và cuộc vui đẹp nhất có lẽ là cuộc vui mà khi trở về, thân vẫn khỏe, tâm vẫn sáng và sáng hôm sau không có điều gì khiến mình phải hối tiếc.

_________

* Thắc mắc cần giải đáp hoặc bài vở cộng tác, hoan hỉ gửi về: info@phatgiao.org.vn