Chùa Thắng Nghiêm: Nơi nuôi dưỡng thời trai trẻ của Đức Thánh Trần (Phần 1)

Chùa Thắng Nghiêm: Nơi nuôi dưỡng thời trai trẻ của Đức Thánh Trần (Phần 2)

Trong lịch sử oai hùng của dân tộc, uy danh của Đức Thánh Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn hiện lên như một tượng đài sừng sững về tài năng quân sự và lòng tận trung báo quốc. Suốt 800 năm qua, những trang chính sử hào hùng nhất đều ca tụng vinh quang của ba lần đại thắng quân xâm lược Mông - Nguyên. Thế nhưng, có một "khoảng trống" sâu thẳm trong cuộc đời vị Anh hùng dân tộc chưa từng được ghi chép trong bất kỳ bộ quốc sử nào. Đó là quãng thời gian hơn mười năm tuổi trẻ đầy biến động, lánh nạn và tu luyện của Ngài sau biến cố gia tộc chấn động kinh thành Thăng Long năm 1237.

Thượng toạ Thích Minh Thanh - Viện Chủ Luật Mật Viện Thắng Nghiêm trụ trì chùa Khúc Thủy cùng đoàn nghiên cứu dâng hương lễ Phật trong ngày tổ chức Toạ đàm.

Đầu năm 2026, một cuộc Tọa đàm khoa học đặc biệt do Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam phối hợp với chùa Thắng Nghiêm tổ chức tại vùng đất cổ Khúc Thuỷ, xã Bình Minh, Tp Hà Nội ( trước kia là xã Cự Khê, huyện Thanh Oai, Tp Hà Nội) đã thu hút các chuyên gia hàng đầu đến tham dự. Lần đầu tiên, những mật mã lịch sử từ văn bản cổ "Trần triều sự tích" và những truyền thuyết bị chôn dấu suốt 8 thế kỷ được giải mã, hé mở những điều thú vị về thời kỳ "tiềm long" của Đức Thánh Trần tại ngôi cổ tự Thắng Nghiêm bên dòng sông Nhuệ.

Hoàng tộc nổi sóng

Lật lại những trang Đại Việt sử ký toàn thư, tháng Giêng năm Đinh Dậu (1237) ghi dấu một biến cố đặc biệt trong lịch sử triều Trần. Trước áp lực về người kế vị, Thái sư Trần Thủ Độ đã sắp đặt việc phế Chiêu Thánh Hoàng hậu và lập chị ruột của bà là Công chúa Thuận Thiên làm Hoàng hậu. Điều gây chấn động là Thuận Thiên khi ấy đang là chính thất của Hoài vương Trần Liễu - anh ruột vua Trần Cảnh và đang mang thai được ba tháng.

Sự kiện này nhanh chóng đẩy mâu thuẫn trong hoàng tộc lên đến đỉnh điểm. Bất bình trước quyết định của triều đình, Trần Liễu tập hợp lực lượng ở vùng sông Cái và nổi dậy chống lại triều đình. Theo Đại Việt sử ký toàn thư, cuộc nổi dậy nhanh chóng bị dập tắt, nhưng cuộc đối đầu giữa hai người đứng đầu dòng họ Trần không chỉ là một biến cố chính trị, mà còn là bi kịch gia tộc ám ảnh lịch sử Đại Việt suốt nhiều thế kỷ sau.

Giữa cơn bão táp thanh trừng đẫm máu ấy, một đứa trẻ mới lên 6, 7 tuổi, bỗng chốc trở thành mục tiêu săn đuổi nguy hiểm. Đứa trẻ ấy chính là Trần Quốc Tuấn, con trai của Trần Liễu.

"Sợ tâm mưu của Trần Thủ Độ, không bắt được Trần Liễu thì ắt tróc nã con mình mà hành tội, Công chúa Thụy Bà bèn lén đem Ngài đi tìm nơi khác ẩn tàng nuôi dưỡng…”. - Trích bản dịch quốc ngữ "Trần triều sự tích" lưu tại chùa Thắng Nghiêm.

Cuộc chạy trốn trong đêm

Công chúa Thụy Bà, chị ruột Trần Cảnh, em gái Trần Liễu và cũng chính là mẹ nuôi của Trần Quốc Tuấn, đã đưa ra một quyết định táo bạo. Bà âm thầm phối hợp với gia nhân, cải trang thành những thương gia buôn bán đi ngược dòng sông, bí mật đưa Trần Quốc Tuấn trốn chạy khỏi kinh thành Thăng Long ngay trong đêm tối.

Đoàn thuyền lánh nạn cứ thế xuôi theo dòng sông cổ, tìm về vùng trang ấp Khúc Thủy xa xôi. Nơi đó có ngôi chùa Trì Long (tên gọi thời Trần của chùa Thắng Nghiêm), một danh lam tịch mịch nép mình bên bến sông, do vị danh tăng lừng lẫy bấy giờ là sư tổ Đạo Huyền trụ trì.

Một cuộc chuyển giao lịch sử đã diễn ra trong lặng lẽ. Vị hoàng tôn lánh nạn, mang theo nỗi đau chia cắt của gia tộc, chính thức bước vào cuộc đời ẩn sĩ tại một ngôi chùa làng khi chỉ là một cậu bé thơ dại.

(Còn tiếp)

(Bài viết có sử dụng ảnh của các đồng nghiệp Uyên Nhi - Trang Vân)