Khi người thân đối diện trọng bệnh

Giữa biến cố ấy, điều cần thiết là bình tĩnh tìm hiểu tình trạng bệnh, phối hợp với bác sĩ và hiện diện bên người mình thương. Tinh thần tỉnh thức của đạo Phật có thể giúp ta chăm sóc người bệnh bằng tình thương, đồng thời đón nhận những điều ngoài khả năng kiểm soát.

Một cuộc điện thoại từ bệnh viện có thể khiến mọi dự định đảo lộn. Người vừa trò chuyện với mình hôm qua nay đang nằm giữa những thiết bị y tế. Trong phút chốc, ta thấy những lo toan thường ngày nhỏ lại, chỉ mong người ấy vượt qua.

Lúc ấy, hãy cho phép mình xúc động. Khóc, sợ hoặc bối rối là phản ứng dễ hiểu trước nguy cơ mất người thân. Đừng ép mình phải lập tức mạnh mẽ. Thở chậm vài nhịp, ngồi xuống nếu cần, nhờ một người tin cậy ở bên để cùng tiếp nhận thông tin.

Nếu người bệnh đang nguy kịch, ưu tiên là để họ được cấp cứu và điều trị kịp thời. Khi ở bệnh viện, hãy phối hợp với nhân viên y tế, cung cấp thông tin bệnh sử, thuốc đang dùng và thực hiện hướng dẫn. Các nghi thức tâm linh cần được sắp xếp phù hợp với việc chăm sóc.

Gia đình nên trao đổi trực tiếp với bác sĩ: bệnh đang ở mức nào, hướng điều trị ra sao, điều gì có thể xảy ra tiếp theo? Có thể ghi lại câu trả lời, cử một người làm đầu mối liên lạc để tránh thông tin truyền qua nhiều người rồi sai lệch.

Khi phải lựa chọn phương án điều trị, hãy tìm hiểu lợi ích, nguy cơ và gánh nặng của từng phương án, đồng thời lắng nghe mong muốn của người bệnh nếu họ còn khả năng quyết định. Tình thương cần đi cùng sự tôn trọng, nhất là trong những lựa chọn khó khăn.

Bên giường bệnh, sự hiện diện thường quý hơn lời khuyên. Một câu “Con ở đây”, một bàn tay nắm nhẹ nếu người bệnh muốn, có thể đem lại cảm giác được nâng đỡ. Đừng buộc họ phải vui vẻ hoặc liên tục hứa rằng mọi chuyện chắc chắn sẽ ổn.

Người bệnh có thể muốn nói về nỗi sợ, chuyện gia đình hay những điều chưa hoàn thành. Hãy nghe hết, đừng vội ngắt lời vì mình sợ đau lòng. Cũng có lúc họ chỉ muốn yên tĩnh. Chăm sóc bằng tình thương là nhận ra cả nhu cầu ấy.

Gia đình có thể hỏi bác sĩ về chăm sóc giảm nhẹ để hỗ trợ kiểm soát đau và những khó chịu khác, đồng thời chăm sóc nhu cầu tinh thần. Theo WHO, chăm sóc giảm nhẹ có thể được thực hiện sớm, song song với điều trị bệnh, không chỉ vào cuối đời.

Với người có niềm tin Phật giáo, niệm Phật, nghe kinh hoặc gặp một vị thầy có thể là nguồn an ủi. Hãy hỏi ý người bệnh, giữ âm lượng vừa phải và tôn trọng quy định bệnh viện. Sự bình an cần phù hợp với họ, không chỉ với mong muốn của người chăm sóc.

Trong lúc lo lắng, đừng dùng bệnh tật để quy kết người thân “nghiệp nặng”, cũng đừng trách họ tu chưa đủ. Những lời ấy dễ làm người bệnh thêm cô độc. Lúc này, họ cần được chăm sóc và yêu thương, không phải chịu thêm một sự phán xét.

Người chăm bệnh cũng cần ăn, ngủ và được thay ca. Gia đình nên chia việc rõ ràng, từ chăm sóc, lo giấy tờ đến chuẩn bị chi phí. Không ai cần chứng minh tình thương bằng việc kiệt sức. Biết nhờ giúp đỡ giúp mình có sức đi cùng người thân lâu hơn.

Nếu có điều muốn cảm ơn, xin lỗi hoặc bày tỏ, hãy nói khi còn cơ hội. Không cần lời lẽ lớn lao. Một câu chân thành có thể tháo gỡ điều day dứt lâu năm, giúp người bệnh và người chăm sóc thấy lòng nhẹ hơn.

Nếu tiên lượng xấu, hãy cùng bác sĩ chuẩn bị việc chăm sóc phù hợp, tôn trọng nguyện vọng người bệnh. Chấp nhận khả năng chia lìa rất khó, nhưng giúp ta dành thời gian còn lại cho những điều thiết thực: giảm đau, lắng nghe và ở bên nhau.

Ta không thể quyết định mọi diễn biến của bệnh, nhưng có thể lựa chọn cách hiện diện. Làm hết lòng trong khả năng, giữ lời nói dịu dàng, để người thân cảm nhận họ luôn được thương: đó là điều quý giá mình có thể trao giữa những ngày bất định.