Nơi đặt lòng tin tối thượng

Trong Tiểu Bộ Kinh – Kinh Phật Thuyết Như Vậy – Chương III: Ba Pháp – Phẩm V: Phẩm Thứ Năm – Kinh Tín Thành Tối Thượng, Đức Phật chỉ dạy rằng, đối với người đệ tử Phật, có ba nơi xứng đáng để đặt niềm tin tối thượng, đó là Phật - Pháp - Tăng.

1. Đức Phật là nơi đặt lòng tin tối thượng

“Này các Tỳ-kheo, so sánh các chúng sanh không chân, hai chân, bốn chân hay nhiều chân; có sắc hay không có sắc; có tưởng, không có tưởng, hay không có tưởng và không không có tưởng; Như Lai được xem là tối thượng đối với chúng, tức là bậc A-la-hán Chánh đẳng Chánh giác. Này các Tỳ-kheo, những ai có lòng tín thành với Đức Phật, những vị ấy có lòng tín thành nơi tối thượng.”

Đầu tiên, Đức Phật dạy rằng, trong tất cả các loài chúng sanh hiện hữu trên cuộc đời này, dù có hai chân, bốn chân, nhiều chân hay không có chân, bậc xứng đáng nhất để chúng ta đặt niềm tin chính là Đức Phật.

Khi Quy y, chúng ta thường đọc bài kệ:

“Quy y Phật lưỡng túc tôn,

Quy y Pháp ly dục tôn,

Quy y Tăng chúng trung tôn.”

Quy y Phật lưỡng túc tôn: Lưỡng là hai, túc là chân. Nghĩa là trong các loài hai chân, Đức Phật là bậc tối thượng. Ngoài ra, túc còn có thể được hiểu là đầy đủ. Đức Phật là bậc đầy đủ từ bi và trí tuệ.

“Quy y Phật lưỡng túc tôn” có nghĩa là con xin quay về nương tựa Đức Phật, một bậc đầy đủ từ bi và trí tuệ. Trong các loài hai chân, Ngài là bậc tối thượng, đứng đầu về công đức, từ bi và trí tuệ.

Vì vậy, Đức Phật là bậc xứng đáng nhất để chúng ta đặt niềm tin và nương tựa, bởi Ngài đã giác ngộ hoàn toàn, viên mãn trí tuệ và từ bi, giúp chúng ta có phương hướng vững chắc trên con đường tu tập.

Nương tựa Phật Pháp Tăng, đời an vui hướng thượng

2. Pháp ly tham là nơi đặt lòng tin tối thượng

“Này các Tỳ-kheo, so sánh các pháp hữu vi hay vô vi, ly tham được xem là tối thượng đối với họ, tức là say đắm bị nhiếp phục, khát ái bị chế ngự, chấp thủ được nhổ lên lưu chuyển bị cắt dứt, ái diệt, ly tham, đoạn diệt, Niết-bàn. Này các Tỳ-kheo những ai có lòng tín thành nơi ly tham, những vị ấy có lòng tín thành nơi tối thượng.”

Tiếp theo, Đức Phật dạy rằng, trong các pháp hữu vi và vô vi, ly tham được xem là tối thượng. Điều đó có nghĩa là trong những pháp mà chúng ta nương tựa, học hỏi và thực hành, pháp tối thượng chính là pháp ly tham, lìa tham ái và lìa tham dục.

Con đường giúp chúng ta thực hành pháp ly tham chính là Bát Chánh đạo.

Bát Chánh Đạo giúp chúng ta đoạn trừ tham ái, lìa bỏ những nguyên nhân dẫn đến khổ đau và hướng đến sự chứng đạt Niết-bàn. Nói một cách dễ hiểu, đây chính là con đường đưa đến sự chấm dứt khổ đau.

Đức Phật Chánh Đẳng Giác tự mình giác ngộ và khai mở con đường giải thoát, rồi thuyết giảng Bát Chánh Đạo. Các đệ tử thực hành theo, chứng đắc Đạo Quả và tiếp tục truyền dạy con đường này cho chúng ta.

Vì vậy, nếu muốn tìm một phương pháp tu tập, một con đường chân chánh để đặt niềm tin và nương theo thực hành, thì Bát Chánh Đạo chính là con đường đưa đến sự giải thoát mà chúng ta cần hướng đến.

3. Tăng chúng là nơi đặt lòng tin tối thượng

“Này các Tỳ-kheo, so sánh Tăng chúng hay hội chúng, Tăng chúng đệ tử của Như Lai được xem là tối thượng, tức là bốn đôi tám vị. Chúng đệ tử này của Thế Tôn là đáng cung kính, đáng tôn trọng, đáng cúng dường, đáng chắp tay, là ruộng phước vô thượng ở đời. Này các Tỳ-kheo, những ai có lòng tín thành nơi Tăng chúng, những vị ấy có lòng tín thành nơi tối thượng.”

Trong cuộc đời này có rất nhiều hội chúng khác nhau. Vậy hội chúng nào là tối thượng? Đức Phật đã chỉ rõ rằng đó chính là Tăng chúng đệ tử của Như Lai.

Tăng chúng được Đức Phật đề cập ở đây là bốn đôi, tám vị; tức những bậc Thánh đã chứng đắc Đạo Quả.

Bốn đôi gồm: Sơ Đạo – Sơ Quả, Nhị Đạo – Nhị Quả, Tam Đạo – Tam Quả, Tứ Đạo – Tứ Quả.

Tám vị gồm: bốn tâm Đạo và bốn tâm Quả.

Như vậy, trong cuộc đời này, hội chúng xứng đáng để chúng ta đặt niềm tin tối thượng chính là Tăng chúng đệ tử của Đức Phật. Đây là những vị đã tu tập theo Chánh Pháp và chứng đắc Đạo Quả, trở thành những bậc Thánh để chúng ta noi gương và nương tựa.

Tuy nhiên, chúng ta cũng cần hiểu rằng trong hàng xuất gia có phàm Tăng và Thánh Tăng. Không phải tất cả chư Tăng đều đã chứng đắc Thánh Quả; có những vị vẫn đang trên con đường tu tập và hoàn thiện bản thân.

Xét về hình thức, một vị Tăng là người đã cạo tóc, xuất gia và thọ giới. Tuy nhiên, khi nói đến Tăng chúng trong ý nghĩa tối thượng của bài Kinh này, Đức Phật muốn chỉ đến bốn đôi, tám vị Thánh Tăng đã chứng đắc Đạo Quả.

Vì vậy, giữa rất nhiều hội chúng hiện hữu trong cuộc đời, Tăng chúng đệ tử của Đức Thế Tôn là hội chúng được tôn quý và xứng đáng để chúng ta đặt niềm tin tối thượng. Khi hiểu đúng ý nghĩa này, chúng ta sẽ có niềm tin vững chắc vào con đường tu tập mà các bậc Thánh đã thực hành và thành tựu.

Kết luận

Qua bài kinh này, chúng ta hiểu rằng có ba nơi tối thượng xứng đáng để đặt niềm tin trong cuộc đời, đó là Phật – Pháp – Tăng.

Đức Phật là bậc tối thượng vì Ngài tự mình giác ngộ hoàn toàn, viên mãn về trí tuệ và từ bi.

Pháp là những lời dạy của Đức Phật, là con đường đưa đến sự ly tham, đoạn trừ khổ đau và chứng đắc Đạo Quả, Niết-bàn. Vì vậy, pháp ly tham là tối thượng.

Tăng chúng đệ tử của Đức Thế Tôn là những bậc đã thực hành theo Bát Chánh Đạo và chứng đạt Đạo Quả. Các Ngài là những tấm gương sáng để chúng ta học hỏi, noi theo và nương tựa trên con đường tu tập.

Khi đặt niềm tin chân chánh nơi Phật – Pháp – Tăng, chúng ta có được phương hướng đúng đắn để tu học, chuyển hóa bản thân và tiến đến sự giải thoát. Niềm tin ấy không chỉ giúp chúng ta vun bồi phước báu mà còn tạo duyên lành để hướng đến những quả dị thục tối thượng, như lời Đức Phật đã dạy.

Trích sách Những Câu Kinh Gối Đầu – Quyển 1

Phần: Những Câu Kinh Gối Đầu 1.