Hành trình đến với Phật pháp của một người trẻ

Tôi học tại ngôi trường đầu tiên và duy nhất ở Mỹ có một hội sinh viên Phật giáo dành cho cả nam và nữ. Một vài người tôi quen nói rằng có lẽ tôi sẽ tìm thấy một nơi phù hợp với mình ở đó.

Tối thứ Tư năm 2019, tôi tham dự buổi thiền và thảo luận Phật pháp đầu tiên trong đời. Khi ấy, điều tôi thực sự mong muốn chỉ đơn giản là có một buổi tối vui vẻ và làm quen thêm vài người bạn mới. Tôi hầu như không biết gì về Phật giáo. Nhưng chẳng bao lâu sau, tôi nhận ra cộng đồng này mang đến nhiều điều hơn sự đồng hành. Tôi bắt đầu thường xuyên tham gia các buổi thiền và thảo luận Phật pháp, và mỗi lần như vậy dường như lại mở ra cho tôi những nhận thức mới.

Việc tiếp cận trí tuệ Phật giáo trong một cộng đồng gồm những người trẻ phương Tây đang cùng nhau tìm hiểu cách áp dụng giáo pháp vào chính cuộc sống của mình đã thực sự mở rộng tầm mắt tôi. Tôi bắt đầu nhận ra những cách thức mới để bước đi trong cuộc đời, đồng thời nhìn thấy một số hạn chế trong cách mình từng sống.

Tôi không lớn lên trong một gia đình Phật giáo. Gia đình tôi không theo đạo Phật và tôi cũng không có mối liên hệ lâu dài với bất kỳ ngôi chùa hay cộng đồng Phật giáo nào. Hành trình đến với Phật pháp của tôi bắt đầu gần như một cách vô tình, bởi ban đầu tôi không chủ ý tìm kiếm. Dẫu vậy, chẳng mất bao lâu để tôi nhận ra Phật giáo là điều mình thực sự muốn tìm hiểu ở một chiều sâu lớn hơn.

Trong bốn năm tiếp theo, tôi ngày càng tham gia sâu hơn vào cộng đồng, rồi trở thành người dẫn dắt nhóm khi học những năm cuối đại học. Tôi hướng dẫn các buổi thiền, chuẩn bị nội dung thảo luận Phật pháp và liên hệ với các chùa, tu viện địa phương để tổ chức những chuyến viếng thăm và khóa tu. Phật giáo từ một điều tôi hoàn toàn không biết, trở thành mối quan tâm, rồi cuối cùng trở thành điều tôi thực hành. Sau khi tốt nghiệp, tôi thậm chí bắt đầu làm việc tại ngôi chùa do chính người sáng lập nhóm Phật giáo trong trường đại học điều hành.

Trải nghiệm của tôi khá đặc biệt và tôi cũng tin rằng mình đã rất may mắn về cả thời gian lẫn hoàn cảnh. Con đường đến với Phật pháp của tôi được định hình bởi việc là một sinh viên đại học có cơ hội tiếp cận một cộng đồng Phật giáo ngay trong trường. Nhưng còn những người không tình cờ có được cơ hội ấy thì sao?

Trong chuyên đề đặc biệt này về người trẻ và tương lai của Phật pháp, tôi muốn nhìn xa hơn trải nghiệm của chính mình. Người trẻ thực sự có thể tìm đến đâu khi muốn khám phá Phật giáo? “Bắt đầu thực hành Phật pháp” trong thời đại ngày nay sẽ như thế nào? Trí tuệ Phật giáo đã thay đổi cuộc đời tôi. Và dù đã giới thiệu Phật pháp với nhiều bạn bè, người thân, tôi vẫn tha thiết tin rằng ở quy mô rộng hơn, giáo pháp cùng những phương pháp thực hành tương ứng có khả năng thực sự chuyển hóa cuộc sống của những người trẻ phương Tây. Trong một thế giới mà không phải ai cũng tình cờ gặp được một cộng đồng Phật giáo thân thiện với người mới bắt đầu như tôi, tôi muốn tìm hiểu xem những cộng đồng nào khác đang mở ra không gian cho thế hệ hành giả trẻ.

Trước khi tìm hiểu những cộng đồng, địa điểm và cơ hội cụ thể, tôi muốn chia sẻ vì sao Phật pháp có thể chạm đến và làm cuộc sống của người trẻ phương Tây trở nên tốt đẹp hơn. Dĩ nhiên, dù đang nói khá rộng về giới trẻ, tôi hiểu rằng “người trẻ” không phải một khối đồng nhất. Đặc biệt ở phương Tây, họ đến từ rất nhiều hoàn cảnh, môi trường giáo dục, truyền thống và trải nghiệm khác nhau.

Nhưng bất kể lịch sử riêng của mỗi người như thế nào, những giáo lý nền tảng của Đức Phật vẫn chứa đựng nhiều điều có thể liên hệ trực tiếp với đời sống của chúng ta. Trước hết là Tứ diệu đế. Chân lý đầu tiên trong Tứ diệu đế là sự thật về dukkha, thường được dịch là “khổ”, dù nội hàm của khái niệm này tinh tế hơn từ tiếng Anh tương ứng. Dukkha bao hàm khổ đau, bất mãn, khó chịu và bất an vốn hiện hữu trong trải nghiệm làm người.

Và đây chính là điểm tôi cho rằng Phật pháp trở nên đặc biệt gần gũi với người trẻ. Tuổi trưởng thành trẻ đầy ắp dukkha: bất định về tương lai, áp lực nghề nghiệp và tài chính, những bấp bênh trong tình cảm, cô đơn, so sánh bản thân với người khác và sức ép dai dẳng rằng mình phải sớm “ổn định mọi thứ”. Chúng ta liên tục được khuyến khích tin rằng chỉ cần giải quyết xong tất cả những chuyện ấy, hạnh phúc sẽ chờ ngay phía trước - miễn sao ta có thể sắp xếp cuộc đời mình vào đúng khuôn.

Nhưng dukkha không phải điều riêng người trẻ mới có, cũng không phải thứ chúng ta đơn giản sẽ vượt qua khi lớn tuổi hơn. Chừng nào còn là con người, chúng ta chắc chắn vẫn trải qua bất mãn, mất mát, bất định, thất vọng và đổi thay. Không một mức độ thành công hay hạnh phúc nào có thể vĩnh viễn bảo vệ chúng ta khỏi những điều đó.

Tôi không cho rằng đây nhất thiết là một cách nhìn bi quan về cuộc sống. Nếu bất toại nguyện là một phần phổ quát của kiếp người, có lẽ chúng ta không cần diễn giải mọi cảm giác khó chịu như bằng chứng cho thấy cuộc đời đang có điều gì đó sai trái. Thay vào đó, như Đức Phật đã chỉ dạy, chúng ta có thể tò mò quan sát nỗi khổ của mình, bắt đầu hiểu nó đến từ đâu và học cách thiết lập một mối quan hệ khác với nó.

Là một người trẻ từng trải qua tất cả những khó khăn vừa kể - và còn nhiều hơn thế - ý niệm về việc thay đổi cách mình liên hệ với khổ đau đã chuyển hóa không chỉ cách tôi nhìn cuộc sống mà cả cách tôi phản ứng trước nghịch cảnh bằng suy nghĩ, lời nói và hành động.

Trong những phần còn lại của Tứ diệu đế, Đức Phật chỉ ra nguyên nhân của dukkha, dạy rằng con người có thể thoát khỏi nó và chỉ ra con đường để vun bồi sự tự do ấy. Giáo pháp này sâu rộng hơn rất nhiều so với những gì tôi có thể trình bày ở đây, nhưng chỉ riêng việc bắt đầu khám phá cũng đã có khả năng thay đổi cách chúng ta hiểu trải nghiệm của chính mình.

Đối với người trẻ đang bước qua một giai đoạn cuộc đời đầy bất định và thay đổi nhanh chóng, tôi nghĩ việc đơn giản là tò mò tìm hiểu những giáo lý này, rồi xem chúng có thể hé mở điều gì về cách ta trải nghiệm thế giới, đã là điều đặc biệt giá trị.

Một trong những giáo lý định hình sâu sắc nhất cách tôi nhìn thế giới chính là vô thường. Giáo lý vô thường trong Phật giáo là sự nhận biết rằng mọi sự vật đều không ngừng biến đổi và không có gì mãi mãi giữ nguyên như nó đang là. Điều này đúng với hoàn cảnh, các mối quan hệ, suy nghĩ, cảm xúc, cơ thể và cả căn tính của chúng ta.

Tuổi trẻ lại đặc biệt chứa đầy những thứ không chịu đứng yên: tình bạn thay đổi, các mối quan hệ bắt đầu rồi kết thúc, người ta chuyển nơi ở, nghề nghiệp đổi hướng, căn tính và sở thích tiến triển, và con người mà trước đây bạn từng nghĩ mình sẽ trở thành cuối cùng có thể không xuất hiện.

Khi lần đầu được giới thiệu về vô thường, tôi đang chống lại những thay đổi lớn diễn ra trong cuộc đời mình vì chúng khiến tôi khó chịu. Mọi thay đổi, kể cả những thay đổi được xem là “tốt đẹp”, đều đi cùng một dạng mất mát nào đó, và điều này từng khiến tôi đặc biệt sợ hãi.

Bước vào đại học không chỉ có nghĩa là rời cộng đồng quen thuộc mà còn phải thích nghi với lịch trình, lối sống, môi trường giáo dục và không gian sống chung hoàn toàn mới. Tôi vật lộn để buông cuộc sống mình từng quen thuộc, ngay cả khi rất háo hức bắt đầu cuộc sống mới. Tôi muốn đón nhận mọi điều đại học mang đến nhưng lại không muốn đánh mất bất kỳ điều gì đã có trước đó. Sự níu giữ liên tục ấy cuối cùng dẫn đến lo âu, thất vọng và cảm giác thường trực rằng mình đang bỏ lỡ điều gì đó.

Học về vô thường giúp tôi có một cách khác để hiểu sự căng thẳng ấy. Thay đổi không có nghĩa là điều gì đó đã xảy ra sai lệch. Tiến về phía trước cũng không buộc tôi phải xem nhẹ những điều mình đang bỏ lại phía sau. Tôi có thể trân trọng một chương của cuộc đời trong khi chấp nhận rằng nó chỉ là một chương, thay vì cố giữ nó tồn tại mãi mãi.

Trong từng bước trên hành trình Phật pháp kể từ đó, bằng cách nào đó tôi luôn được đưa trở lại với quy luật vô thường. Điều từng khiến tôi khiếp sợ dần trở thành một lời nhắc vô cùng vững chãi về sự tự do và nhẹ nhõm có được khi ta biết chấp nhận đổi thay.

Một giáo lý khác của Phật giáo đã thay đổi sâu sắc cách tôi hiểu cuộc đời mình là ba độc: tham, sân và si. Như được trình bày trong giáo lý Tứ diệu đế, đây là ba căn nguyên của khổ đau, những thói quen tâm lý khiến chúng ta mắc kẹt trong vòng luẩn quẩn của dukkha.

Thuật ngữ nghe có vẻ nặng nề, nhưng ý tưởng căn bản lại gần gũi đến bất ngờ: chúng ta thường níu lấy điều mình muốn, đẩy ra xa điều mình không muốn và không nhìn thấy sự vật rõ ràng như chúng thực sự là. Tham - đôi khi được mô tả như sự dính mắc hay khát ái - là xu hướng bám víu vào những gì ta thấy dễ chịu hoặc đáng ham muốn. Sân là xung lực ngược lại, là mong muốn thoát khỏi hoặc xua đẩy những gì khiến mình khó chịu. Còn si, hay vô minh, là khuynh hướng hiểu sai thực tại, đặc biệt khi chúng ta không nhận ra vô thường và không thấy cách nhận thức của chính mình đang định hình trải nghiệm.

Sau khi học về ba độc, tôi bắt đầu nhìn thấy chúng ở khắp nơi. Tôi nhận ra xu hướng của mình là chạy theo một số trải nghiệm và chống lại những trải nghiệm khác, hoặc bực bội khi thực tế không giống như điều tôi nghĩ nó phải là.

Thay vì phán xét bản thân vì những phản ứng ấy, giáo lý này trao cho tôi một khuôn khổ để quan sát chúng bằng sự tò mò. Tôi nghĩ điều này đặc biệt có sức mạnh đối với người trẻ. Chúng ta liên tục được bảo mình nên muốn điều gì, phải tránh điều gì và cuộc sống của mình phải trông như thế nào. Trí tuệ Phật giáo khuyến khích chúng ta nhìn những xung lực ấy không phải như thất bại cá nhân, mà như những khuôn mẫu có thể học cách nhận diện và thấu hiểu.

Đây chỉ là một vài trong rất nhiều giáo lý Phật giáo đã định hình hành trình của tôi, nhưng chúng phần nào cho thấy vì sao tôi tin Phật pháp có thể mang nhiều ý nghĩa đối với người trẻ. Điều tạo nên sự chuyển hóa lớn nhất trong hành trình của tôi là nhận ra những bài học này có thể tự nhiên chuyển thành thực hành và hành động như thế nào.

Trái với quan niệm phổ biến, Phật giáo không chỉ là tập hợp những tư tưởng triết học. Giáo pháp trao cho chúng ta nền tảng để thực hành: thiền, chánh niệm, từ bi, bố thí, chánh ngữ và nhiều phương pháp khác.

Bạn không cần phải lớn lên trong một gia đình Phật giáo, hiểu mọi khái niệm của đạo Phật hay biết chính xác mình tin điều gì trước khi bắt đầu khám phá và thực hành. Đôi khi, tất cả những gì cần có chỉ là một chút tò mò - và biết mình nên tìm ở đâu.

Đối với nhiều người trẻ, đại học có thể là một trong những nơi dễ dàng nhất để gặp Phật giáo. Các trường đại học thường tạo cơ hội khám phá tôn giáo và đời sống tâm linh bên ngoài khuôn khổ gia đình hoặc nền tảng văn hóa riêng, trong khi các tổ chức sinh viên Phật giáo có thể mang lại một cộng đồng những người đồng trang lứa cũng đang cùng nhau tìm hiểu.

Những nhóm này rất khác nhau. Có nhóm tập trung vào thiền, trong khi những nhóm khác chú trọng hơn đến triết học Phật giáo, truyền thống văn hóa, hoạt động phục vụ cộng đồng hoặc đơn giản là tạo dựng sự kết nối. Chẳng hạn, tại Đại học Pennsylvania, tương tự tổ chức sinh viên mà tôi từng tham gia tại Đại học Bang San Diego, Penn Meditation and Buddhism Club tổ chức thiền ngồi, thực hành chánh niệm, thảo luận kinh văn Phật giáo, lắng nghe sâu và thiền từ bi.

Trường đại học cũng có thể tạo cơ hội nghiên cứu Phật giáo về mặt học thuật. Nhiều trường cung cấp các khóa học bậc đại học về Phật học, với nội dung trải rộng từ lịch sử, văn học, triết học đến văn hóa thị giác Phật giáo. Trung tâm Nghiên cứu Phật giáo của UCLA cũng tổ chức các chương trình dành cho công chúng và tạo cơ hội cho sinh viên đại học muốn nghiên cứu Phật giáo sâu hơn.

Những cơ hội này không đòi hỏi người tham gia phải tự nhận mình là Phật tử. Chẳng hạn, tại Texas A&M, Zen Buddhist Student Association mới thành lập tự mô tả là một không gian cởi mở để sinh viên tìm hiểu triết học Thiền, thiền tập và lối sống tỉnh thức, với các buổi thiền hằng tuần cùng những nhóm học tập thân thiện với người mới.

Có vẻ những nhóm Phật giáo trong đại học như vậy đang ngày càng phổ biến. Vì thế, đối với một sinh viên tò mò về đạo Phật nhưng chưa biết bắt đầu từ đâu, lời khuyên đầu tiên của tôi là hãy thử tìm trong danh mục các tổ chức sinh viên, văn phòng phụ trách đời sống tôn giáo hoặc khoa nghiên cứu châu Á của trường. Đó có thể là một điểm khởi đầu tốt đến bất ngờ.

Dĩ nhiên, không phải ai cũng khám phá Phật giáo khi còn học đại học, và tốt nghiệp cũng không có nghĩa hành trình tìm kiếm một cộng đồng sống tỉnh thức phải kết thúc. Trên khắp nước Mỹ, các trung tâm Phật giáo và cộng đồng thiền đang tạo ra những không gian dành riêng cho người trẻ, bởi họ nhận ra rằng thực hành cùng những người ở giai đoạn tương tự của cuộc đời có thể đem lại trải nghiệm khác với sinh hoạt trong một cộng đồng chung.

Tại nhiều thành phố lớn ở Mỹ, các trung tâm Thiền địa phương thường xuyên tổ chức những nhóm Tăng thân trẻ dành cho người khoảng 18-30 tuổi. Người tham gia thường không cần có kinh nghiệm trước về thiền hay Phật giáo. Những buổi gặp gỡ có thể gồm hướng dẫn thiền, thảo luận Phật pháp và thời gian xây dựng cộng đồng.

Với những người sống ở nơi không có trung tâm Thiền hoặc trung tâm thiền tập, nhiều cộng đồng Phật giáo trẻ quy mô lớn đã hiện diện trên môi trường trực tuyến toàn cầu, phát trực tiếp các buổi thực hành thiền và tổ chức không gian gặp gỡ qua mạng.

Chẳng hạn, Wake Up là cộng đồng toàn cầu dành cho những người trẻ thực hành chánh niệm trong độ tuổi 18-35, được truyền cảm hứng từ giáo pháp của Thiền sư Thích Nhất Hạnh. Các nhóm gặp nhau trực tiếp hoặc trực tuyến để thiền ngồi, thiền hành, học Pháp, lắng nghe sâu và thảo luận, với những cộng đồng hiện diện ở nhiều nơi trên thế giới.

Những nhóm như vậy đặc biệt hữu ích đối với người mong muốn nhiều hơn một lớp thiền duy nhất. Một Tăng thân dành cho người trẻ tạo cơ hội để họ thường xuyên trở lại cùng một cộng đồng, xây dựng tình bạn, đặt câu hỏi và nhìn thấy những người khác đang đưa thực hành Phật giáo vào đời sống hằng ngày như thế nào.

Với những người sẵn sàng tiến xa hơn trong thực hành, một khóa tu có thể mang đến trải nghiệm sâu sắc hơn. Thay vì chỉ tham dự một buổi thiền ngắn, khóa tu tạo nên một môi trường mà thiền tập, im lặng, giáo pháp và cộng đồng trở thành cấu trúc của đời sống mỗi ngày.

Có những khóa tu được thiết kế riêng cho người trẻ. Chẳng hạn, Insight Meditation Society ở Massachusetts và Spirit Rock Meditation Center ở California đều tổ chức khóa Young Adult Insight Meditation Retreat cho người từ 18-32 tuổi, kết hợp thiền im lặng và thiền có hướng dẫn với vận động, pháp thoại và gặp gỡ các vị giáo thọ.

Với những người quan tâm đến các truyền thống Phật giáo khác, Sravasti Abbey ở Washington tổ chức chương trình kéo dài một tuần mang tên “Young Adults Explore Buddhism” dành cho người từ 18-29 tuổi. Nhiều chương trình trong số này được thiết kế để chào đón người mới bắt đầu; một số còn có học bổng, mức phí linh hoạt theo khả năng tài chính hoặc hình thức tham gia dựa trên sự cúng dường, để tiền bạc không trở thành rào cản.

Khóa tu không nhất thiết phải là bước đầu tiên và một số khóa dài ngày yêu cầu người tham dự đã có kinh nghiệm. Nhưng với người đã bắt đầu thiền và muốn biết thực hành sâu hơn sẽ như thế nào, đây là cơ hội để tạm rời xa những ồn ào thường nhật và thực sự đắm mình trong Phật pháp.

Như đã nói, Internet thực sự có thể là một nơi rất hữu ích để bắt đầu tìm kiếm Tăng thân, cả đối với người trẻ không sống gần trung tâm Phật giáo lẫn những người chưa cảm thấy sẵn sàng bước qua cánh cửa của một nơi như vậy.

Giáo pháp Phật giáo hiện dễ tiếp cận trên mạng hơn bao giờ hết, từ các pháp thoại thu âm, podcast đến những nhóm thiền trực tuyến, khóa học qua mạng và Tăng thân online. Dĩ nhiên, Internet không thể tái tạo mọi khía cạnh của việc trực tiếp thực hành cùng người khác, nhưng nó có thể loại bỏ một rào cản đáng kể khi mới bắt đầu.

Với một người cảm thấy e ngại trước ý nghĩ phải trực tiếp bước vào một không gian Phật giáo, tham gia một buổi thiền qua Zoom hoặc nghe pháp thoại ngay tại nhà có thể là bước đầu tiên nhẹ nhàng hơn rất nhiều.

Giữa tất cả những cách hiện đại để tiếp cận Phật giáo ngày nay, việc đơn giản bước vào một ngôi chùa hay trung tâm Phật giáo vẫn có ý nghĩa đặc biệt. Với người mới tìm hiểu đạo Phật ở phương Tây, rất dễ nghĩ rằng phiên bản Phật giáo dễ tiếp cận nhất luôn phải là phiên bản thế tục hóa hoặc Tây phương hóa nhất. Nhưng không nhất thiết phải như vậy.

Trên khắp nước Mỹ có những cộng đồng đại diện cho nhiều truyền thống Phật giáo khác nhau, gồm Thiền, Theravada, Phật giáo Tây Tạng và các truyền thống bắt nguồn từ nhiều quốc gia châu Á. Sinh hoạt của họ có thể bao gồm thiền và pháp thoại, nhưng cũng có tụng kinh, nghi lễ, lễ hội, thực hành tín ngưỡng, bữa ăn cộng đồng, hoạt động tình nguyện và nhiều khía cạnh khác của đời sống Phật giáo mà một người có thể không bao giờ gặp trong một lớp thiền nhập môn.

Đối với một người trẻ tò mò, việc đến thăm cộng đồng Phật giáo địa phương có thể đơn giản chỉ là xem trang web của họ, tìm hiểu những chương trình đang có rồi xuất hiện với một tâm thế cởi mở.

Tất nhiên, tìm được cánh cửa chỉ mới là khởi đầu. Có sự khác biệt giữa tìm hiểu Phật giáo và thực sự xây dựng một đời sống thực hành Phật giáo; điều sau cần thời gian. Chúng ta rất dễ bị cuốn vào việc đọc hết sách này đến sách khác, nghe podcast, xem video và pháp thoại liên tục mà chưa bao giờ thực sự ngồi xuống để hành trì.

Nhưng thực hành Phật giáo mang tính trải nghiệm. Thiền, chánh niệm, từ bi, bố thí, đời sống đạo đức và những pháp thực hành khác chỉ thực sự trở nên có ý nghĩa thông qua sự lặp lại và việc áp dụng chúng trong đời sống hằng ngày.

Đó là lý do tôi tin rằng cộng đồng rất quan trọng. Bạn không nhất thiết phải đến một trung tâm Phật giáo mỗi tuần hay ngay lập tức tìm thấy một Tăng thân hoàn hảo. Nhưng thực hành cùng những người khác có thể mang đến sự khích lệ, những góc nhìn khác và giúp ta duy trì sự thực hành.

Dẫu vậy, không có một lịch trình duy nhất để trở thành người thực hành Phật giáo và cũng không cần phải vội vàng. Việc thực hành có thể bắt đầu bằng 10 phút thiền, một cuộc trò chuyện, một cuốn sách hay một lần đến chùa. Điều quan trọng là chuyện gì xảy ra khi chúng ta tiếp tục quay trở lại.

Nhìn lại, tôi thấy gần như buồn cười khi hành trình đến với Phật pháp của mình lại bắt đầu đơn giản chỉ vì tôi đang tìm một nơi để kết bạn. Tôi không tìm kiếm tôn giáo, cũng chẳng tìm kiếm một triết lý có thể thay đổi cách mình hiểu cuộc đời, và chắc chắn tôi không tìm kiếm một con đường thực hành suốt đời.

Tôi chỉ tình cờ bước qua một cánh cửa đặc biệt, và tôi vô cùng biết ơn vì mình đã bước qua nó.

Nếu bạn vẫn chưa tình cờ gặp được cánh cửa của mình, tôi rất khuyến khích bạn hãy chủ động tìm kiếm. Bạn có thể bắt đầu từ một trong những con đường tôi vừa đề cập, hoặc đơn giản là đi theo sự tò mò của mình, bất kể nó dẫn tới đâu. Có vô số nơi một người trẻ có thể lần đầu gặp Phật giáo, và hành trình của mỗi chúng ta đều đẹp theo một cách riêng.

Có lẽ đó cũng là một trong những điều quan trọng nhất cần nhớ khi chúng ta nói về tương lai của Phật pháp và người trẻ. Không có một kiểu người trẻ duy nhất, cũng không có một con đường duy nhất để đến với Phật giáo.

Điều quan trọng là phải có đủ nhiều cánh cửa được mở ra, để mỗi người có thể tìm thấy một cánh cửa thực sự lên tiếng với chính mình.

Châu Nguyễn chuyển ngữ từ Buddhistdoor