Chỉ có phước của mình mới cứu mình

Một việc tốt tưởng rất nhỏ hôm nay có thể trở thành nhân lành cho ngày sau; một điều bất thiện tưởng chẳng đáng gì, nếu lặp lại nhiều lần, cũng có thể thành tập khí và dẫn đến hệ quả lớn. Bởi đến lúc hoạn nạn, có những thứ tiền bạc hay địa vị không thể giải quyết được, nhưng phước lành mình từng gieo có thể trở thành một trợ duyên quý giá.

Trong đời sống, người ta thường chú ý đến những việc lớn. Làm từ thiện phải số tiền lớn mới đáng kể, giúp được nhiều người mới gọi là tạo phước. Trong khi một lời nói tử tế, nhường người khác một bước, nhặt một vật nguy hiểm giữa đường, giúp người già qua phố hay đơn giản là không làm tổn thương một người đang yếu thế cũng là những hạt giống thiện lành. Việc thiện không nhất thiết phải khiến nhiều người biết đến mới có giá trị.

Điều đáng sợ của việc ác cũng nằm ở chỗ ấy. Ít ai từ một người bình thường bỗng trở thành người có thể làm điều xấu lớn lao. Nhiều khi mọi thứ bắt đầu bằng những lần rất nhỏ: nói dối một chút, lấy thứ không thuộc về mình một chút, làm tổn thương người khác rồi tự nhủ “có gì đâu”, lợi dụng lòng tin của ai đó và cho rằng chẳng đáng kể. Mỗi lần dễ dãi với điều bất thiện là một lần ranh giới trong tâm bị đẩy xa thêm.

Theo tinh thần Phật giáo, nghiệp trước hết gắn với hành động có chủ ý. Một ý nghĩ được nuôi dưỡng, một lời nói được thốt ra hay một hành động được thực hiện đều có thể để lại dấu ấn nơi chính người tạo tác. Bởi vậy, tu không chỉ là tránh những tội lỗi lớn mà còn là tỉnh thức trước những lựa chọn rất nhỏ mỗi ngày. Chính những điều nhỏ được lặp lại lâu ngày góp phần tạo nên con người chúng ta.

Phước cũng được vun bồi như thế. Hôm nay biết thương người, ngày mai tiếp tục giúp người; hôm nay biết nhẫn một câu để khỏi gây tổn thương, ngày mai biết mở lòng tha thứ; hôm nay bố thí một phần nhỏ, ngày mai tiếp tục sống rộng rãi. Từng việc riêng lẻ có thể chẳng gây tiếng vang nào, nhưng chúng âm thầm tạo nên một đời sống có thiện tâm, có uy tín và có những mối quan hệ tốt đẹp.

Người xưa thường nói, lúc hoạn nạn mới biết ai thật lòng với mình. Có người khi gặp biến cố bất ngờ lại nhận được sự giúp đỡ từ những nơi họ không ngờ tới. Một người từng được mình giúp nhiều năm trước quay lại hỗ trợ. Một người từng nhận từ mình một lời tử tế nay dang tay lúc mình khó khăn. Nhìn theo nhân duyên, nhiều sự nâng đỡ trong đời không phải tự nhiên mà có. Nó có thể liên hệ với những thiện duyên chúng ta đã âm thầm vun bồi.

Tuy nhiên, nói “chỉ có phước của mình mới cứu được mình” không nên được hiểu như một công thức thần bí rằng cứ làm việc thiện thì chắc chắn sẽ không gặp tai nạn, bệnh tật hay bất hạnh. Người có phước vẫn có thể gặp nghịch cảnh. Nhân quả trong Phật giáo không đơn giản là làm một việc tốt rồi lập tức nhận lại một phần thưởng tương ứng. Nghiệp và quả vận hành trong mạng lưới nhân duyên phức tạp hơn rất nhiều.

Cái “phước cứu mình” đôi khi cũng không phải một phép màu làm biến mất nghịch cảnh. Phước có thể biểu hiện thành việc gặp được người giúp đỡ đúng lúc, có điều kiện chữa bệnh, có những mối quan hệ lành mạnh. Sâu hơn nữa, phước của sự tu tập còn thể hiện ở một nội tâm đủ vững để không sụp đổ khi biến cố xảy đến. Hoạn nạn vẫn còn đó, nhưng ta có trí tuệ và sức mạnh để đi qua.

Bởi thế, làm thiện đừng chỉ vì mong tích lũy một “tài khoản phước” để sau này đem ra sử dụng. Nếu cho người một món quà mà trong đầu chỉ tính xem mình sẽ nhận lại bao nhiêu, việc thiện ấy đã bị nhuốm màu vụ lợi. Giá trị đẹp nhất của việc thiện là vì thấy điều ấy nên làm, vì không muốn người khác khổ và vì biết rằng lòng tử tế khiến cả người cho lẫn người nhận trở nên tốt đẹp hơn.

Cũng đừng xem thường một việc thiện chỉ vì nó quá nhỏ. Một giọt nước không làm đầy chiếc bình, nhưng chiếc bình chưa bao giờ đầy nếu thiếu từng giọt nước. Phước lành của một đời người cũng được vun bồi từ những lựa chọn bình thường như thế: nghĩ thiện, nói lời thiện, làm việc thiện; đồng thời biết dừng lại trước một ý nghĩ, lời nói hay hành động có thể gây tổn hại.

Rồi sẽ có những thời điểm trong đời mà tiền bạc, quyền lực, danh tiếng hay những thứ ta từng tự hào không thể giúp được bao nhiêu. Khi ấy, điều còn lại có thể là những thiện duyên mình từng tạo, những con người mình từng đối đãi tử tế và một nội tâm đã được rèn luyện qua năm tháng. Vì vậy, đừng thấy việc thiện nhỏ mà không làm, cũng đừng thấy việc ác nhỏ mà làm. Gieo một hạt lành hôm nay không phải để mặc cả với ngày mai, mà để ngay từ giây phút này, con đường mình đang đi đã là một con đường lành.