Thứ khó buông nhất có khi không phải tài sản, mà là quan điểm của chính mình

Thứ khó buông nhất nhiều khi lại chính là quan điểm của mình.

Tôi từng là người như vậy.

Hồi mới học đạo, mỗi khi đọc được điều gì, hiểu được điều gì là tôi tin mình đúng. Nếu ai nói khác ý, tôi sẵn sàng ngồi tranh luận tới cùng. Có khi cãi từ sáng đến chiều vẫn chưa chịu dừng, vì ai cũng nghĩ mình đang bảo vệ sự thật.

Nhưng càng học, càng tu, tôi càng nhận ra nhiều khi cái mình đang bảo vệ không phải là sự thật, mà chỉ là sự hiểu biết của mình ở thời điểm đó.

Có một điều làm tôi suy nghĩ rất nhiều.

Cũng một bài kinh ấy.

Ngày trước tôi đọc, tôi hiểu theo một cách.

Vài năm sau đọc lại, tôi lại thấy một ý nghĩa khác sâu hơn.

Rồi thêm vài năm nữa, sau nhiều va chạm của cuộc sống và quá trình tu tập, tôi lại hiểu thêm một nghĩa khác nữa.

Bài kinh đâu có thay đổi. Chỉ có người đọc là thay đổi.

Chính trải nghiệm, sự tu tập và những bài học của cuộc sống đã làm cho cách nhìn của mình thay đổi.

Lúc đó tôi mới giật mình.

Nếu ngày trước tôi khăng khăng khẳng định rằng chỉ có cách hiểu của mình mới đúng, rồi đem đi tranh cãi với người khác, thì hóa ra tôi chỉ đang bảo vệ nhận thức và quan điểm của mình ở thời điểm đó mà thôi.

Đến lúc ấy, tôi càng thấm lời Phật dạy về sự nguy hiểm của chấp thủ vào các quan điểm. Khi một người nắm chặt lấy cái biết của mình và cho rằng chỉ mình đúng, rất dễ sinh tranh cãi, hơn thua và phiền não.

Buông bỏ chấp thủ là lấy lại tự do, an lạc

Cho nên tôi hiểu rằng, điều nguy hiểm không phải là có quan điểm, mà là chấp cứng vào quan điểm ấy.

Hôm nay điều mình hiểu có thể đúng với trình độ và trải nghiệm của mình hôm nay. Nhưng vài năm nữa, khi học thêm, tu thêm và trải nghiệm thêm, chính mình lại thấy khác nữa .

Khi hiểu được điều đó, tôi tập bớt tranh luận.

Không phải vì tôi không còn quan điểm.

Mà vì tôi biết cái mình cho là đúng hôm nay, biết đâu vài năm nữa chính mình lại thấy chưa đủ, thậm chí chưa đúng. Nghĩ tới đó cũng thấy… quê lắm chứ.

Bây giờ nếu ai hỏi, tôi thường chỉ trả lời: “Theo chỗ tôi hiểu thì là như vậy. Bạn có thể tham khảo thêm, đối chiếu thêm rồi tự mình suy ngẫm.”

Tôi không còn dám khẳng định rằng mình đúng tuyệt đối.

Còn nếu người ta không hỏi, tôi cũng không còn muốn cố gắng thuyết phục hay thay đổi họ.

Không phải vì tôi thờ ơ.

Mà vì tôi hiểu rằng rất khó thay đổi một con người chỉ bằng vài cuộc tranh luận.

Đức Phật chỉ con đường, nhưng mỗi người vẫn phải tự mình bước đi. Mình cũng vậy, mình chỉ có thể chia sẻ điều mình hiểu. Còn tiếp nhận hay không, thay đổi hay không, đó là nhân duyên và sự quán chiếu của mỗi người.

Con người chỉ thật sự thay đổi khi chính họ nhìn ra điều cần thay đổi nơi bản thân.

Đời tu không phải là cuộc thi xem ai hiểu nhiều hơn hay ai đúng nhiều hơn.

Nếu sau nhiều năm tu tập mà cái tôi vẫn phải liên tục bảo vệ quan điểm của mình, thì có lẽ điều cần buông không phải là vật chất bên ngoài, mà chính là sự cố chấp đang nằm rất sâu trong tâm.

Khi không còn quá bận tâm phải thắng trong một cuộc tranh luận, mình mới có nhiều thời gian hơn để thắng chính những tham, sân, si và phiền não của bản thân.

Và có lẽ, đó mới là sự buông bỏ khó nhất, nhưng cũng là sự buông bỏ đáng giá nhất trên con đường tu tập.