Cứu người hơn xây tháp phù đồ?

“Phù đồ” trong câu này chỉ tháp Phật. Cách nói quen thuộc bằng chữ Hán là “Cứu nhân nhất mệnh, thắng tạo thất cấp phù đồ”, nghĩa là cứu một mạng người hơn xây một ngôi tháp Phật bảy tầng. Khi lưu truyền trong tiếng Việt, câu nói thường được diễn đạt thành “bảy tháp phù đồ”.

Câu này được ghi nhận trong văn học Trung Quốc, như Tỉnh thế hằng ngôn của Phùng Mộng Long. Vì vậy, nên giới thiệu đây là lời truyền dân gian mang ảnh hưởng Phật giáo; không nên mặc nhiên đặt trong ngoặc kép rồi khẳng định là nguyên văn lời Đức Phật khi chưa xác định được xuất xứ kinh điển.

Vì sao dân gian lấy việc xây tháp để so sánh? Trong đời sống Phật giáo, tháp là công trình thiêng liêng, gắn với sự tôn kính và tưởng niệm. Xây tháp đòi hỏi công sức, tiền của cùng lòng thành. Đặt việc cứu người cao hơn một công trình được coi trọng như thế là cách nhấn mạnh giá trị lớn lao của sinh mạng.

Một ngôi tháp có thể xây dựng trong nhiều năm. Nhưng trước một người đang nguy kịch, cơ hội cứu giúp đôi khi chỉ còn trong khoảnh khắc. Sự chậm trễ có thể khiến một gia đình mất người thân, một đứa trẻ mất cha mẹ, những dự định chưa kịp thực hiện vĩnh viễn khép lại.

Cứu được một người, vì thế, còn gìn giữ những mối liên hệ quanh người ấy. Đó có thể là người mẹ đang nuôi con nhỏ, người cha là chỗ dựa của gia đình, hoặc một em bé còn cả tương lai phía trước. Giá trị ấy vượt xa những gì có thể đong đếm bằng tiền bạc.

Từ góc nhìn này, câu nói khuyến khích con người biến lòng thương thành hành động. Thấy người hoạn nạn, sự cảm động rất quý, nhưng cần có bàn tay nâng đỡ, lời báo tin kịp thời và sự hỗ trợ phù hợp. Lòng nhân ái trở nên thiết thực khi giúp người khác vượt qua nguy hiểm.

Tuy nhiên, “hơn” ở đây không nên được hiểu thành phép tính công đức: cứu một người được bao nhiêu phước, xây một tháp được bao nhiêu phước. Nếu chỉ chăm chăm so sánh phần lợi mình nhận được, ta dễ quên nỗi đau và nhu cầu của người đang cần giúp.

Câu nói cũng không có nghĩa xây chùa, dựng tháp là vô ích. Những công trình ấy có thể gìn giữ di sản, nâng đỡ đời sống tinh thần và tạo không gian tu học. Điều đáng suy ngẫm là khi một nhu cầu cứu người cấp thiết xuất hiện, chúng ta có nhận ra để ưu tiên hay không.

Trong đời sống hôm nay, tinh thần cứu người hiện diện qua nhiều việc: hiến máu, hỗ trợ bệnh nhân khó khăn, đóng góp cho hoạt động cứu trợ, tạo điều kiện để người gặp nạn được tiếp cận sự giúp đỡ. Không phải ai cũng trực tiếp thực hiện một cuộc giải cứu, nhưng nhiều người có thể góp phần.

Sự giúp đỡ ấy cần đi cùng hiểu biết và trách nhiệm. Nhiệt tình phải gắn với cách làm phù hợp, tôn trọng người được giúp, tránh biến nỗi đau của họ thành phương tiện quảng bá bản thân. Một hành động nhân ái trọn vẹn còn giữ gìn phẩm giá cho người nhận.

Bởi vậy, điều đọng lại từ câu nói là lời nhắc đừng để lòng thành dừng ở những công trình hay nghi lễ. Khi biết quý sự sống, sẵn lòng nâng đỡ người hoạn nạn, ta đã đưa tinh thần từ bi vào cuộc đời. Đó cũng là cách xây dựng một nơi nương tựa ngay giữa lòng người.