Đừng biến pháp thành phi pháp, đừng biến phi pháp thành pháp

Tuy nhiên, vào thời kỳ sau của giáo pháp, do ngài quá tự phụ vào học thức và sự am hiểu giáo lý của mình (ngã mạn về pháp học Pariyatti), tâm kiêu ngạo trỗi dậy dẫn đến điều gì?

Ngài bắt đầu biến Pháp thành Phi pháp, biến Phi pháp thành Pháp, thường xuyên tranh biện và buông lời lăng mạ, nhục mạ các vị Tỳ-kheo khác.

Do ác nghiệp khẩu nghiệp này, khi quả báo đến thời chín muồi, ngài bị đọa vào địa ngục. Sau khi mãn hạn ở địa ngục, đến thời kỳ Đức Phật Gotama của chúng ta xuất hiện thế gian, ngài tái sinh thành gì?

Ngài đầu thai làm một con cá sống ở dòng sông Hằng (Ganga). Khi con cá này bị sa lưới của những người ngư phủ, ai nhìn vào cũng kinh ngạc vì thân hình nó tỏa ánh vàng lấp lánh như vàng ròng. Thế nhưng, dù thân có sắc vàng đẹp đẽ, hễ con cá há miệng ra là một mùi hôi thối nồng nặc, cực kỳ kinh khủng tỏa ra.

Một phu nhân nhà trưởng giả thấy lạ nên đã mua con cá này. Cuối cùng, tin tức về con cá kỳ lạ ấy đã truyền đến tai Đức Thế Tôn.

Con cá được mang đến trước mặt Đức Phật. Ngay lúc đó, Đức Thế Tôn mới giảng giải về tiền kiếp của con cá này cho đại chúng nghe:

"Tỳ-kheo Kapila ấy, trong suốt thời gian dài lâu, đã từng diễn giảng Chánh pháp của Đức Phật Kassapa, giảng giải và tán thán công đức của bậc Toàn Giác. Nhờ phước báu và thiện nghiệp đó, kiếp này thân thể nó mới có được sắc vàng lấp lánh như vậy." Đức Thế Tôn thuyết như thế.

Vì sao con cá Kapila lại có thân sắc như vàng ròng?

Bởi vì trong suốt thời gian dài kiếp trước, vị ấy đã giảng truyền lời dạy của Đức Phật, làm một vị thầy dạy Đạo (Pháp sư), truyền thụ kinh điển giáo pháp cho người khác. Vị ấy cũng từng tán thán, ca ngợi ân đức của Đức Phật trong suốt một thời gian dài. Chính nhờ năng lực của thiện nghiệp đó mà có được thân sắc như vàng.

Thế nhưng,

"Vị ấy lại có thói quen mắng nhiếc, đe dọa chư Tăng. Do ác nghiệp đó, từ miệng của Tỳ-kheo Kapila (nay là con cá) luôn tỏa ra mùi hôi thối nồng nặc."

Vì sao miệng con cá Kapila lại hôi thối như vậy?

Là vì kiếp trước vị ấy từng nhục mạ, mắng nhiếc và đe dọa các vị Tỳ-kheo đồng tu. Do ác nghiệp bất thiện đó, kiếp này miệng nó mới phát ra mùi hôi thối. Trong cuộc sống, có bao giờ bạn gặp những người mà khi đối diện trò chuyện, miệng họ có mùi hôi đến mức người khác không thể chịu nổi không? Tại sao lại như vậy? Chính là do nghiệp này mà ra.

Thanh tịnh tâm ý

Khi một người thốt ra những lời thô lỗ, ác khẩu khiến người khác đau lòng, khó nghe – thì chúng ta có thể ngầm hiểu rằng, trong quá khứ vị này đã từng phạm phải nghiệp bất thiện này hay không? Hoàn toàn có thể đoán được.

Do đó, nếu bản thân chúng ta muốn có được một thân tướng trang nghiêm, đẹp đẽ như vàng ròng thì phải làm sao?

Chúng ta cần phải giữ một tâm ý trong sạch, thuần khiết để hướng dẫn, giảng giải và khuyên bảo Chánh pháp của Đức Phật cho người khác nghe.

Còn nếu không muốn bản thân phải chịu những mùi hôi thối, ô uế (hệ lụy của ác khẩu) thì phải làm thế nào?

Chúng ta có nên nói những lời thô lỗ, cọc cằn, những lời khó lọt tai với người khác không?

Tuyệt đối không nên. Chúng ta cần phải tập nói những lời nhã nhặn, ôn hòa và dịu dàng.

Vậy thì, gốc rễ để có được một lời nói nhã nhặn, ôn hòa là gì? Chính là một tâm hồn nhã nhặn, ôn hòa.

Từ một tâm niệm dịu hiền, thiện lành mới có thể phát sinh ra những lời nói ái ngữ, dịu dàng. Như vậy, việc sửa đổi và rèn luyện tâm tính của chính mình là vô cùng cần thiết có phải không?

Rất cần thiết.

Hãy nhìn lại xem – vị Tỳ-kheo Kapila này sau khi mệnh chung thời Đức Phật Kassapa liền đọa vào địa ngục. Đến thời Đức Phật Gotama thì đầu thai làm cá. Khi thân cá chết đi (mất mạng), vị ấy lại đi về đâu? Lại phải đọa vào địa ngục một lần nữa. Gốc rễ của bi kịch này là gì?

Tất cả đều bắt nguồn từ sự ô uế, nhiễm ô của tâm thức.

Chính vì thế, trong Kinh Gaddulabaddha (Kinh Dây trói Buộc), Đức Phật đã dạy điều gì?

"Này các Tỳ-kheo, Do vậy, ở thế gian này, các thiện nam tín nữ phải thường xuyên, tinh tấn quán chiếu tâm mình rằng: "Tâm của ta từ lâu nay trong vòng luân hồi, luôn bị vấy bẩn, nhiễm ô bởi tham, sân và si".

Này các Tỳ-kheo, Do tâm bị nhiễm ô, uế nhiễm nên chúng sinh bị nhiễm ô, uế nhiễm. Do tâm được thanh tịnh, thuần khiết nên chúng sinh được thanh tịnh, thuần khiết." Đức Thế Tôn đã thuyết như vậy.

Nếu tâm niệm bị vấy bẩn thì điều gì xảy ra? Chúng sinh sẽ trở nên uế nhiễm. Nếu tâm niệm thanh tịnh, trong sạch thì chúng sinh sẽ tự khắc thanh tịnh.

Sau câu chuyện đó, con cá lớn này đã phải đọa lạc trở lại vào địa ngục. (Theo Chú giải Kinh Pháp Cú - DhpA. ii. 329).