Soi mình trong gương

Nhưng có những điều chiếc gương không thể phản chiếu. Nó không cho biết hôm qua ta đã làm ai buồn, sáng nay trong lòng còn giận ai, hay đằng sau nụ cười vừa tập là bao nhiêu điều chưa chịu buông xuống. Gương giúp ta nhìn diện mạo; nhìn vào tâm mình cần một sự thành thật khác.

Đôi khi, chúng ta chăm chút cho hình ảnh bên ngoài đến mức quên hỏi người đang đứng trong gương có thực sự bình an. Áo quần ngay ngắn, nhưng lòng còn ngổn ngang. Gương mặt sáng sủa, nhưng một lời trách móc từ hôm trước vẫn được mang theo, chờ dịp nói lại cho người kia đau.

Nhìn người khác thường dễ hơn nhìn mình. Ta nhận ra sự nóng nảy của đồng nghiệp, tính cố chấp của người thân, thói khoe khoang của một người trên mạng. Những nhận xét đến rất nhanh, đôi khi chắc chắn đến mức ta quên rằng mình chỉ đang thấy một phần cuộc đời họ.

Còn với bản thân, ta có nhiều lý do để giải thích. Mình lớn tiếng vì quá mệt. Mình thất hứa vì quá bận. Mình nói lời khó nghe vì muốn người kia tốt hơn. Những lý do ấy có thể chứa một phần sự thật, nhưng cũng có thể che đi phần trách nhiệm mà mình chưa muốn nhận.

Soi mình là thử dừng lại trước những lời giải thích quen thuộc ấy. Người kia có thể sai, hoàn cảnh có thể khó, nhưng cách mình ứng xử vẫn cần được nhìn nhận. Một lời xúc phạm không trở nên nhẹ hơn chỉ vì người nói đang chịu nhiều áp lực.

Có người sợ nhìn lại vì nghĩ làm vậy sẽ thấy mình tệ quá. Thật ra, nhận ra một điều chưa tốt là cơ hội để sửa. Chiếc áo dính bẩn, ta giặt sạch; đâu cần vì thế mà vứt bỏ cả chiếc áo. Một lần cư xử vụng về cũng không phải bản án cho toàn bộ con người.

Điều cần là đủ can đảm nói: lúc ấy mình đã nóng giận, đã ích kỷ, đã không lắng nghe. Gọi đúng điều đang có trong lòng giúp ta bớt quanh co. Khi thôi bận bảo vệ hình ảnh của mình, ta mới có thể nghe trọn nỗi buồn của người khác.

Trong đời sống tu học, sự nhìn lại càng cần thiết. Ta có thể thuộc nhiều lời kinh, nhớ nhiều bài giảng, nhưng vẫn khó chịu khi bị góp ý. Có khi điều cần thực tập nằm ngay ở khoảnh khắc ấy: nghe hết một câu, nhận diện phản ứng trong lòng, chậm lại trước khi đáp.

Mỗi tối, dành vài phút ngồi yên, nhớ lại một ngày cũng là cách soi gương. Hôm nay mình đã nói điều gì khiến ai nhẹ lòng? Có lúc nào vì vội mà bỏ qua một bàn tay đang cần giúp? Có lời xin lỗi nào cứ hẹn mãi rồi chưa nói?

Nhìn lại cũng cần thấy những điều lành mình đã làm. Một lần nhường nhịn, một việc được hoàn thành tử tế, một cơn giận đã kịp dừng. Ghi nhận những bước nhỏ ấy giúp ta có sức đi tiếp, không chìm trong mặc cảm vì những thiếu sót còn nhiều.

Ngày mai, ta vẫn đứng trước gương, chỉnh lại áo quần rồi bước vào cuộc sống. Mong rằng trước khi quay đi, mình nhớ nhìn sâu thêm một chút. Để người bước ra khỏi nhà hôm nay biết nói nhẹ hơn, nghe kỹ hơn và sẵn lòng sửa một điều từ hôm qua còn dang dở.