Luật tập trung tạo cơ chế phát triển cho các đô thị đặc biệt như TPHCM, thành phố lớn và khu kinh tế đặc biệt trên nguyên tắc đẩy mạnh phân cấp, phân quyền.
Phát biểu tiếp thu, chỉnh lý dự thảo luật trước khi Quốc hội biểu quyết, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết dự thảo luật đã làm rõ một số cơ chế thí điểm đặc thù có thể áp dụng cho thành phố chưa là đô thị đặc biệt và khu kinh tế đặc biệt.
 |
Bí thư Thành ủy TP.HCM Trần Lưu Quang và các đại biểu đoàn TP.HCM cảm ơn Quốc hội đã biểu quyết thông qua dự thảo Luật Phát triển đô thị, sáng 24-8 - Ảnh: Quang Phúc |
Theo đó, Chính phủ được ban hành nghị định thí điểm khi có chủ trương của cấp có thẩm quyền và được Ủy ban Thường vụ Quốc hội đồng ý. Việc thí điểm chỉ nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước, quản lý kinh tế và xã hội.
Dự thảo Luật Phát triển đô thị gồm 5 chương, 66 điều, tăng 1 điều so với dự thảo ban đầu.
Theo đó, HĐND thành phố được quyết định tổng biên chế công chức, viên chức tăng thêm không quá 20% so với Trung ương giao nếu tự cân đối được ngân sách chi trả lương.
Luật cũng bổ sung quy định về đầu tư, phát triển khu đô thị lấn biển. Nhà đầu tư chiến lược được áp dụng cơ chế khai thác khoáng sản, như khai thác cát biển làm vật liệu san lấp, tương tự các dự án trọng điểm quốc gia. Thời hạn hoạt động của dự án lên tới 70 năm. Nhà đầu tư không được chuyển nhượng toàn bộ dự án khi chưa hoàn thành; chỉ được chuyển nhượng tối đa 50% diện tích đất lấn biển đã hoàn tất hạ tầng kỹ thuật khung.
Đối với khu thương mại tự do và khu logistics tích hợp, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam được quy định điều kiện để chi nhánh ngân hàng nước ngoài mở phòng giao dịch trong khu thương mại tự do nhằm kiểm soát rủi ro ngoại hối, rửa tiền. Chính phủ được giao quy định trình tự công nhận, tạm đình chỉ hoặc đình chỉ chế độ ưu tiên hải quan đối với doanh nghiệp hoạt động tại đây.
Về Trung tâm Tài chính quốc tế, luật giao HĐND thành phố quyết định điều kiện, thủ tục cấp phép ngân hàng đầu tư và phát hành sản phẩm tài chính quốc tế, trên cơ sở có ý kiến thống nhất của Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.
Đối với khu kinh tế đặc biệt, luật bỏ thẩm quyền của HĐND trong việc quyết định cơ chế thử nghiệm có kiểm soát.
 |
Thủ tướng Lê Minh Hưng trao đổi với Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và Bí thư Thành ủy TP.HCM Trần Lưu Quang, Bí thư Thành ủy Đà Nẵng Lê Ngọc Quang tại Hội trường Diên Hồng, sáng 24-8. Ảnh: Quang Phúc |
Luật có hiệu lực thi hành từ ngày 1-10. Riêng quy định tại Khoản 4 Điều 7 (quy định về quy trình đánh giá, ban hành văn bản quy phạm pháp luật khác với quy định trung ương) sẽ có hiệu lực sớm hơn, bắt đầu từ ngày 1-9.
Các chính sách ưu đãi thuế đặc thù (nêu tại Điều 39, 48, 52) sẽ bắt đầu được áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2027.
Khi Luật Phát triển đô thị có hiệu lực, một số nghị quyết thí điểm cơ chế đặc thù trước đây sẽ thay đổi:
Nghị quyết số 98/2023/QH15 (về thí điểm cơ chế, chính sách đặc thù phát triển TPHCM): hết hiệu lực thi hành kể từ ngày 1-4-2027. Ngoại trừ quy định tại Khoản 9 Điều 5 và Khoản 7 Điều 6 của nghị quyết này được tiếp tục áp dụng đến hết ngày 31-12-2030.
Nghị quyết số 136/2024/QH15 (về tổ chức chính quyền đô thị và thí điểm cơ chế đặc thù phát triển TP Đà Nẵng): Các nội dung đặc thù cụ thể tại Điểm q Khoản 1 và Khoản 10 Điều 12 của nghị quyết này sẽ hết hiệu lực thi hành kể từ ngày Luật Phát triển đô thị có hiệu lực.
Nghị quyết số 188/2025/QH15 (về thí điểm cơ chế đặc thù phát triển mạng lưới đường sắt đô thị tại Hà Nội và TPHCM): tiếp tục có hiệu lực thi hành song song theo nhu cầu phát triển của các thành phố.
(Theo Dự thảo Luật Phát triển đô thị trình Quốc hội thông qua)
