Người Thái báo hiếu ra sao?

Cách báo hiếu của người Thái không chỉ thể hiện qua nghi lễ tôn giáo, mà còn hiện diện trong lời nói, cử chỉ và trách nhiệm chăm sóc cha mẹ mỗi ngày.

Phật giáo Theravada có ảnh hưởng sâu sắc đến đời sống tinh thần của người Thái. Trong giáo lý nhà Phật, cha mẹ được xem là những người có ân đức lớn lao đối với con cái. Vì vậy, người con không chỉ biết ơn mà còn phải tìm cách đền đáp bằng việc phụng dưỡng, giữ gìn truyền thống gia đình, sống có trách nhiệm và làm những việc thiện lành. Tinh thần ấy gần với khái niệm “tri ân, báo ân” của Phật giáo Việt Nam.

Trong đời sống thường ngày, lòng hiếu kính trước hết được thể hiện qua thái độ. Người trẻ thường chào người lớn bằng động tác “wai”, chắp hai tay trước ngực và hơi cúi đầu. Cử chỉ này không đơn thuần là phép xã giao mà còn biểu thị sự kính trọng. Cách xưng hô, giọng nói và ứng xử trong gia đình cũng được coi trọng, bởi người Thái quan niệm rằng làm cha mẹ đau lòng bằng lời nói cũng là một sự thiếu sót trong bổn phận của người con.

Một trong những dịp thể hiện rõ nhất đạo hiếu của người Thái là Tết Songkran, diễn ra vào giữa tháng tư. Đây không chỉ là lễ hội té nước như nhiều người nước ngoài biết đến, mà còn là thời điểm các thành viên trở về sum họp. Theo UNESCO, Songkran gắn với việc đoàn tụ gia đình, tưởng nhớ tổ tiên và bày tỏ lòng kính trọng đối với người cao tuổi.

Trong những ngày này, nhiều gia đình thực hiện nghi thức Rot Nam Dam Hua. Người trẻ nhẹ nhàng rót nước thơm lên tay ông bà, cha mẹ, nói lời cảm ơn và xin được tha thứ cho những điều sơ suất trong năm cũ. Người lớn sau đó ban lời chúc phúc cho con cháu. Theo Cơ quan Du lịch Thái Lan, đây là một trong những nghi thức gia đình quan trọng nhất của Songkran, nhắc mọi người trở về với cội nguồn sau một năm bận rộn.

Báo hiếu của người Thái còn gắn với việc tạo phước. Vào các ngày lễ hoặc dịp đặc biệt của gia đình, con cháu có thể đến chùa dâng thức ăn cho chư tăng, giữ giới, nghe pháp, phóng sinh hoặc đóng góp cho những hoạt động cộng đồng. Phước lành từ những việc thiện ấy được hồi hướng đến cha mẹ còn sống, người thân đã qua đời và tổ tiên nhiều đời.

Đối với một số gia đình, khi cha mẹ qua đời, con cháu tiếp tục tổ chức các lễ làm phước, tụng kinh và cúng dường. Những nghi thức này không chỉ mang ý nghĩa cầu nguyện cho người mất, mà còn giúp người sống nhớ lại công ơn sinh thành. Báo hiếu vì thế không kết thúc khi cha mẹ không còn, mà được tiếp nối bằng việc sống tử tế, giữ gìn danh dự gia đình và truyền lại những giá trị tốt đẹp cho thế hệ sau.

Một truyền thống đặc biệt khác là việc nam giới xuất gia trong một thời gian trước khi lập gia đình hoặc khi đến tuổi trưởng thành. Nghi lễ Buat Nak từng được nhiều gia đình xem là dịp người con trai tạo phước lớn để dâng lên cha mẹ. Theo Thailand Foundation, việc xuất gia tạm thời cũng là cách người con bày tỏ lòng biết ơn đối với công lao nuôi dưỡng của đấng sinh thành. Ngày nay, tập tục này vẫn được duy trì ở nhiều nơi, dù mức độ thực hành đã thay đổi theo đời sống hiện đại.

Cũng như tại nhiều quốc gia châu Á, người trẻ Thái Lan ngày nay thường rời quê đến Bangkok hoặc các thành phố lớn học tập, làm việc. Việc phụng dưỡng cha mẹ vì thế có thể được thể hiện bằng cách gửi tiền về nhà, chăm lo chi phí y tế, sửa chữa nhà cửa hay trở về vào những dịp quan trọng. Tuy nhiên, tiền bạc không thể thay thế hoàn toàn sự hiện diện. Một cuộc gọi, bữa cơm sum họp hay thời gian ngồi nghe cha mẹ kể chuyện đôi khi cũng là cách báo hiếu thiết thực.

Điều đáng suy ngẫm trong văn hóa báo hiếu của người Thái là sự kết hợp giữa nghi lễ và đời sống. Rót nước lên tay cha mẹ, đến chùa làm phước hay xuất gia đều mang ý nghĩa tốt đẹp, nhưng sẽ trở nên hình thức nếu người con thờ ơ khi cha mẹ đau yếu, cô đơn. Báo hiếu không nằm ở nghi thức lớn đến đâu mà ở việc ta có thật sự nhìn thấy nhu cầu và nỗi niềm của đấng sinh thành hay không.

Dù cách thể hiện khác nhau, người Thái và người Việt gặp nhau ở một điểm: lòng hiếu thảo phải được thực hành khi cha mẹ còn hiện diện. Đừng đợi đến một ngày lễ mới nói lời biết ơn, cũng đừng chờ đến khi mất đi mới tiếc nuối. Báo hiếu sâu sắc nhất vẫn là sống đàng hoàng, biết quay về và dành cho cha mẹ sự chăm sóc bằng cả trách nhiệm lẫn tình thương.