 |
Thượng tọa Thích Minh Nghiêm, Ủy viên Thường trực Hội đồng Trị sự, Trưởng ban Trị sự GHPGVN tỉnh Phú Thọ |
Sau khi sáp nhập địa giới hành chính ba tỉnh Phú Thọ, Vĩnh Phúc, Hòa Bình, Phật giáo tỉnh Phú Thọ bước vào một giai đoạn mới với nhiều cơ hội và không ít thách thức trong công tác điều hành Phật sự và hoằng pháp lợi sinh.
Hướng tới Đại hội đại biểu Phật giáo tỉnh lần thứ I, nhiệm kỳ 2026-2031, Thượng tọa Thích Minh Nghiêm, Ủy viên Thường trực Hội đồng Trị sự, Trưởng ban Trị sự GHPGVN tỉnh Phú Thọ, trong cuộc phỏng vấn với Báo Giác Ngộ đã cho biết:
- Tỉnh Phú Thọ sau sáp nhập có diện tích trên 9.000km², dân số trên 4 triệu người, cùng hơn 750 ngôi chùa và gần 1.000 Tăng Ni.
Có một điểm rất đặc biệt về mối liên hệ lịch sử và văn hóa tại vùng đất này. Trước đây, Vĩnh Phúc và Phú Thọ từng gắn bó trọn vẹn trong tên gọi tỉnh Vĩnh Phú. Nếu Phú Thọ được tôn vinh là vùng đất Tổ thiêng liêng, nơi phát tích của dân tộc, thì Hòa Bình lại là cái nôi của “Văn hóa Hòa Bình” rực rỡ. Nền văn hóa cội nguồn ấy gắn liền với sử thi dân gian “Đẻ đất đẻ nước” và di sản trống đồng. Nhìn từ góc độ lịch sử, đất Tổ Phú Thọ và không gian văn hóa Hòa Bình có một sợi dây liên kết vô cùng chặt chẽ, cùng bồi đắp nên nền tảng văn hóa của dân tộc Việt.
Việc sáp nhập ba tỉnh làm cho không gian hoằng pháp được mở rộng, tạo điều kiện thuận lợi để phát triển các đạo tràng và cơ sở tự viện, lan tỏa Phật pháp đến với đồng bào các dân tộc thiểu số những vùng sâu, vùng miền núi Trung du Bắc Bộ. Tuy nhiên, thách thức lớn nhất chính là rào cản ngôn ngữ. Điều này đòi hỏi Tăng Ni - những sứ giả Như Lai trong quá trình hoằng dương Chánh pháp phải có phương tiện thiện xảo, tìm được sự dung hòa giữa ngôn ngữ của mình và tiếng nói của đồng bào. Vượt qua được trở ngại ấy để mang Chánh pháp đến tận các bản làng xa xôi, đó chính là trách nhiệm và sứ mệnh thiêng liêng của người đệ tử Phật.
Đặc biệt là dù chung một lý tưởng tu tập theo giáo lý của Đức Phật, nhưng do nếp sinh hoạt và quy củ thiền môn ở mỗi địa phương ít nhiều có sự khác biệt. Điều này chắc chắn cần có thời gian để dần dần thích nghi, để quy tụ về một mối trên tinh thần lục hòa cộng trú, cùng nhau xây dựng Phật giáo Phú Thọ vững mạnh.
 |
| Trao quyết định chuẩn y thành phần nhân sự Ban Trị sự GHPGVN tỉnh Phú Thọ |
* Thưa Thượng tọa, với địa bàn rộng, cùng số lượng tự viện và Tăng Ni tăng sau quá trình sáp nhập, Ban Trị sự GHPGVN tỉnh Phú Thọ đã có những giải pháp nào nhằm kiện toàn tổ chức, đảm bảo các công tác Phật sự được duy trì ổn định và thông suốt?
- Trước mắt, để đảm bảo sự ổn định, Ban Trị sự giao trách nhiệm cho chư tôn đức nguyên là lãnh đạo Ban Trị sự tại các khu vực tiếp tục phụ trách và quản lý địa bàn. Còn tất cả các sinh hoạt đều tuân thủ chủ trương, đường lối, chính sách pháp luật của Đảng, Nhà nước, cũng như Hiến chương Giáo hội, Thông tư, hướng dẫn của Trung ương Giáo hội, các sự kiện lớn như Đại lễ Phật đản, Vu lan... sẽ được tập trung tổ chức hài hòa, thống nhất thông qua sự chỉ đạo chung của Ban Thường trực Ban Trị sự.
Hiện tại, mọi công tác hành chính đều được quy về Trụ sở Ban Trị sự - Trung tâm Phật giáo Hùng Vương (xã Phù Ninh), ngoài ra còn có Văn phòng khu vực 2, Văn phòng khu vực 3 tại địa bàn để quản lý hành chánh.
* Nhìn lại nhiệm kỳ đã qua, theo đánh giá của Thượng tọa, Ban Trị sự GHPGVN tỉnh đã đạt được những thành tựu Phật sự nổi bật nào?
- Điểm sáng nổi bật nhất trong công tác Phật sự chính là hoằng pháp và từ thiện xã hội. Chỉ gần một năm sau khi sáp nhập, Ban Hoằng pháp GHPGVN tỉnh đã tổ chức thành công các Lớp Bồi dưỡng giáo lý cho Phật tử, có tổ chức thi và cấp chứng chỉ bài bản. Toàn tỉnh đã mở được 7 lớp với gần 700 Phật tử từ các địa phương tham gia. Trong lớp bồi dưỡng, Phật tử được tu học những nền tảng cốt lõi như: Bộ Phật học căn bản (do Ban Hoằng pháp biên soạn), học kinh Dược Sư, kinh A Di Đà, kinh Bát đại nhân giác, kinh Phổ môn, cùng với việc rèn luyện những oai nghi cơ bản của người Phật tử tại gia.
Song song đó, từ thiện xã hội cũng là một thế mạnh. Chư Tăng Ni, Ban Từ thiện xã hội cùng quý Phật tử luôn tích cực dấn thân ủng hộ, giúp đỡ đồng bào trong các dịp lễ, Tết hay những khi bão lũ.
Về công tác kiến thiết, chúng tôi đã đạt được thành tựu lớn với công trình Trung tâm Phật giáo Hùng Vương - Trụ sở, Trung tâm Văn hóa hành chánh tâm linh của GHPGVN tỉnh Phú Thọ (tại núi Bằng Lớn, xã Phù Ninh), có diện tích gần 4ha, với tổng kinh phí xây dựng hơn 200 tỷ đồng.
 |
| Trung tâm Phật giáo Hùng Vương |
Dự án đã được cấp phép từ năm 2011 và chính thức khởi công vào năm 2018. Sau thời gian nỗ lực kiến thiết, đến năm 2023, công trình đã khánh thành giai đoạn 1, đưa vào sử dụng và đồng thời tổ chức khóa An cư kiết hạ đầu tiên. Đặc biệt, khu vực Tăng xá và Ni xá hiện đã hoàn thiện với 250 phòng, đáp ứng đầy đủ điều kiện nội trú cho chư tôn đức Tăng Ni các nơi vân tập về cấm túc an cư.
Bên cạnh đó, khu vực văn phòng làm việc của Ban Trị sự Phật giáo tỉnh cũng được xây dựng khang trang. Nhờ vậy, mọi hoạt động sinh hoạt, điều hành và hành chánh Phật sự đều diễn ra vô cùng thuận lợi, nề nếp.
Về các hạng mục còn lại, hiện công trình chỉ còn Đại hùng bảo điện đang trong quá trình hoàn thiện. Trong thời gian chờ đợi, trung tâm đã linh hoạt thiết trí một chánh điện tạm trang nghiêm với sức chứa khoảng 300 người để phục vụ các khóa lễ.
Đáng chú ý, buổi lễ Khai pháp mùa hạ năm đầu tiên ghi nhận con số kỷ lục với hơn 10.000 thiện tín Phật tử các giới đồng về tham dự. Tiếp nối những thành tựu đó, năm nay, chư tôn đức Tăng Ni tiếp tục vân tập về Trung tâm Phật giáo Hùng Vương để An cư kiết hạ. Toàn tỉnh Phú Thọ hiện có 12 trường hạ (4 điểm tập trung, 8 điểm tại chỗ) với tổng số hơn 800 hành giả đang cấm túc an cư.
* Phú Thọ là tỉnh có nhiều các dân tộc cùng sinh sống. Để các dân tộc vừa giữ gìn bản sắc văn hóa riêng của mình, vừa bảo tồn tính đa dạng của văn hóa các dân tộc trong cộng đồng. Trong nhiệm kỳ mới, Ban Trị sự có chiến lược hoằng pháp đặc thù nào để đưa ánh sáng Phật pháp đến vùng sâu, vùng xa và đồng bào dân tộc thiểu số tại khu vực miền núi?
- Chủ trương của chúng tôi là dùng người dân tộc để hoằng pháp với đồng bào dân tộc. Vừa qua, Ban Trị sự đã tiếp nhận Thượng tọa Thích Đạo Thịnh (người dân tộc Mường, nguyên Phó Văn phòng Trung ương Giáo hội) về sinh hoạt và dự kiến sẽ cơ cấu vào Ban Trị sự trong nhiệm kỳ tới để có trách nhiệm với công tác hoằng pháp vùng đồng bào dân tộc.
Trước đó, Thượng tọa Thích Minh Thuận - Phó Ban Trị sự kiêm Trưởng ban Hoằng pháp cũng đã tổ chức nhiều khóa tu, khóa bồi dưỡng kiến thức hoằng pháp cho đồng bào dân tộc tại Trung tâm Hội nghị tỉnh, không chỉ cho Phú Thọ mà còn mở rộng cho nhiều tỉnh miền núi phía Bắc.
Ngoài ra, chư tôn đức Tăng Ni tại các cơ sở tự viện trên địa bàn tổ chức rất nhiều khóa tu mang lại lợi ích thiết thực. Về phía Ban Trị sự, chúng tôi luôn khích lệ và nỗ lực tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất, đã chủ động phối hợp chặt chẽ với các cơ quan hữu quan, chính quyền địa phương nhằm hỗ trợ các thủ tục hành chính, pháp lý cho các tự viện. Nhờ sự trợ duyên đó, không chỉ khóa tu mùa hè mà các chương trình tu học thường kỳ như khóa tu Một ngày an lạc, Bát quan trai... đều được diễn ra trang nghiêm, thuận lợi và đúng quy định của pháp luật lẫn Hiến chương Giáo hội.
 |
| Lễ bế giảng và trao chứng chỉ tốt nghiệp Lớp bồi dưỡng giáo lý Phật học, nhiệm kỳ 2022-2026 |
* Đất Tổ Hùng Vương được xem là cái nôi của dân tộc Việt. Phật giáo ở đây cũng được khảo cứu là một trong những nơi phát triển sớm nhất. Trong nhiệm kỳ 2026-2031, Ban Trị sự sẽ có định hướng gì để tiếp tục phát huy các giá trị di sản văn hóa để vừa giữ gìn, vừa tiếp nối trong dòng chảy truyền thống đồng hành cùng dân tộc của Phật giáo?
- Chúng tôi cũng nhiều lần làm việc với GS.Lê Mạnh Thát để tổ chức hội thảo về “Phật giáo thời Hùng Vương”. Có những mộc bản và tư liệu cổ lưu trữ tại Viện Nghiên cứu Hán Nôm cho thấy dấu ấn của Phật giáo từ rất sớm tại đây. Tuy nhiên, dưới góc độ khoa học, mọi công bố đều cần sự khảo cứu, đối chiếu tư liệu một cách nghiêm ngặt và thận trọng. Nếu hội đủ nhân duyên và thu thập đủ tư liệu khoa học vững chắc, chúng tôi rất mong muốn sẽ tổ chức các hội thảo để làm sáng tỏ sự du nhập của Phật giáo vào vùng đất Tổ từ thời Hùng Vương.
Là những người kế thừa di sản nơi đất Tổ, chúng tôi luôn khao khát phát huy những giá trị vô giá của Phật giáo gắn liền với thời đại Hùng Vương. Tuy nhiên, mọi tâm huyết và dự định đều cần phải được đặt trên nền tảng vững chắc của tư liệu lịch sử.
* Hướng tới Đại hội đại biểu Phật giáo tỉnh Phú Thọ nhiệm kỳ 2026-2031, đâu là những ưu tiên cốt lõi mà Ban Trị sự cần tập trung thực hiện, để đưa Phật giáo tỉnh nhà ngày càng phát triển?
- Tôn chỉ của người đệ tử Phật luôn đặt nền tảng trên hai phương diện: nỗ lực tu tập tự thân và dấn thân hoằng dương Chánh pháp. Trong công tác hoằng pháp, chúng tôi luôn tâm niệm rằng phải quan tâm đến đời sống thiết thực của người dân. Như cổ nhân thường nói, khi cái bụng còn đói thì người ta rất khó để tiếp nhận giáo lý. Do đó, công tác từ thiện xã hội, giúp bà con an cư, no ấm, được chúng tôi xem là bước quan trọng, là một phương tiện hoằng pháp hữu hiệu mang tinh thần từ bi của đạo Phật.
Định hướng trong thời gian tới, chúng tôi sẽ đặc biệt chú trọng việc đưa ánh sáng Phật pháp đến với đồng bào các dân tộc vùng núi, đồng thời củng cố niềm tin chánh tín cho bà con Phật tử trong toàn tỉnh. Song song với đó, một trọng tâm Phật sự khác là dốc toàn lực để hoàn thiện Trung tâm Phật giáo Hùng Vương.
 |
| Ban Trị sự GHPGVN tỉnh Phú Thọ thăm, sách tấn các trường hạ trên địa bàn tỉnh năm 2025 |
* Trước thềm Đại hội đại biểu Phật giáo tỉnh Phú Thọ lần thứ I, nhiệm kỳ 2026-2031, Thượng tọa có gửi gắm nào đến toàn thể Tăng Ni và tín đồ Phật tử trên toàn tỉnh để cùng chung tay xây dựng ngôi nhà Giáo hội ngày càng trang nghiêm, vững mạnh?
- Tôi mong toàn thể chư Tăng Ni trong tỉnh luôn sống và tu học trong tinh thần lục hòa cộng trụ, lấy đó làm nền tảng vững chắc để lan tỏa Chánh pháp của Đức Phật. Đặc biệt, với đặc thù là địa bàn có đông đồng bào các dân tộc sinh sống, tôi kỳ vọng Ban Hoằng pháp GHPGVN tỉnh sẽ có những phương cách đưa giáo lý Phật-đà đến gần hơn với bà con.
Tôi mong ánh sáng từ bi và trí tuệ của Phật pháp sẽ soi rọi khắp nơi, giúp đồng bào thấm nhuần đạo lý đem lại đời sống an lạc, viên mãn.
Cảm ơn Thượng tọa!
