Đừng đợi đến ngày vía mới tu

Nhưng từ chùa về nhà, có khi chưa kịp thay áo, ta đã nổi giận vì một chuyện nhỏ. Buổi sáng vừa cầu gia đình bình an, buổi chiều lại nói lời làm người thân tổn thương. Khoảng cách giữa điều mong nguyện và cách sống vẫn còn nguyên.

Rồi chúng ta tự hẹn: rằm tới sẽ đến chùa, ngày vía sau sẽ tụng kinh nhiều hơn. Cứ thế, việc tu tập được dành cho vài ngày đặc biệt, trong khi những thói quen gây khổ vẫn âm thầm lặp lại mỗi ngày.

Thật ra, ngày nào tâm mình còn tham, sân, si thì ngày ấy vẫn cần tu. Một cơn giận xuất hiện vào ngày thường cũng khiến người khác đau như cơn giận trong ngày rằm. Lời nói thiếu trách nhiệm đâu chờ đúng ngày lễ mới gây hậu quả.

Những ngày rằm, mùng một hay ngày vía có thể là điểm hẹn nhắc ta tinh tiến. Nhờ có lịch chung, người bận rộn dễ sắp xếp công việc, cùng đại chúng tụng kinh, nghe pháp và nhìn lại mình. Điều cần là mang sự thực tập ấy vào những ngày còn lại.

Có người nghĩ tu phải có nhiều thời gian, phải ngồi yên thật lâu hoặc thuộc nhiều bài kinh. Vì cuộc sống bận rộn, họ thấy mình chưa đủ điều kiện. Nhưng một phần công việc tu tập nằm ngay trong cách chúng ta sống giữa những bận rộn ấy.

Buổi sáng thức dậy, thay vì lập tức cầm điện thoại tìm xem có chuyện gì khiến mình bực, ta có thể ngồi yên vài phút. Nhận biết hơi thở, cảm nhận cơ thể, khởi ý nguyện hôm nay sống tử tế. Một khởi đầu nhỏ giúp mình nhớ hướng đi.

Trên đường, gặp người chạy xe bất cẩn, ta vẫn cần giữ an toàn nhưng có thể bớt một câu chửi. Nhường đường khi có thể, không cố giành vài giây bằng cách đẩy người khác vào nguy hiểm, cũng là giữ gìn sự bình an chung.

Ở nơi làm việc, tu tập có mặt trong việc làm đúng phần trách nhiệm, không đổ lỗi cho đồng nghiệp, không lấy chuyện riêng của người khác làm đề tài mua vui. Đôi khi, điều khó nhất là giữ sự ngay thẳng khi không ai kiểm tra.

Trong gia đình, công phu có thể bắt đầu bằng việc nghe người thân nói hết câu. Ta dễ kiên nhẫn với người ngoài nhưng lại vội vàng với cha mẹ, vợ chồng, con cái. Vì nghĩ quá thân, mình thường quên họ cũng cần được tôn trọng.

Bữa cơm cũng là lúc thực tập. Ăn vừa đủ, biết quý công sức người nấu, đặt điện thoại xuống để nhìn nhau. Có những gia đình không thiếu thức ăn nhưng thiếu một cuộc trò chuyện trọn vẹn, thiếu cảm giác được quan tâm khi ngồi cùng bàn.

Khi cơn giận đến, đừng đợi ngày mai mới sửa. Có thể xin dừng cuộc nói chuyện, uống ngụm nước, nhận biết mình đang căng thẳng. Khoảng dừng ấy giúp ta tránh một lời mà sau này phải mất nhiều thời gian để hàn gắn.

Nếu đã lỡ làm ai buồn, việc cần làm là nhận lỗi và tìm cách sửa. Chờ đến chùa mới sám hối mà vẫn né tránh người mình gây tổn thương, lòng khó nhẹ. Sự ăn năn cần được nối tiếp bằng hành động có trách nhiệm.

Làm việc thiện cũng không cần chờ một đợt vận động lớn. Hỏi thăm người đang khó khăn, giúp đồng nghiệp một việc, nhường chỗ cho người mệt hơn mình. Những cơ hội nhỏ thường xuất hiện ngay bên cạnh, chỉ cần ta chịu nhìn.

Dĩ nhiên, có ngày chúng ta vẫn nóng nảy, vẫn ích kỷ, vẫn quên điều đã hứa. Nhận ra sự vụng về ấy để bắt đầu lại là điều cần thiết. Đừng vì một lần chưa làm được mà kết luận mình không thể thay đổi.

Tu tập hằng ngày cũng cần sự bền bỉ. Có thể chọn một việc vừa sức: đọc vài trang sách, ngồi yên mười phút, giữ một khoảng thời gian không điện thoại. Làm đều giúp lời nhắc trở thành thói quen, thay vì chỉ là quyết tâm thoáng qua.

Cuối ngày, dành ít phút nhớ lại mình đã sống thế nào. Điều gì nên tiếp tục, lời nào cần sửa, ai đang chờ một lời hỏi thăm? Nhìn lại bằng sự thành thật và lòng thương giúp ta biết ngày mai nên bắt đầu từ đâu.

Đến ngày rằm, trở về chùa, ta mang theo cả quá trình thực tập ấy. Lời kinh khi đó có thêm sự liên hệ với những điều đã trải qua, với một cơn giận đã dừng hoặc một lỗi lầm đang sửa.

Rồi từ chùa bước ra, việc học tiếp tục giữa đường phố, chợ búa, công sở và gia đình. Mỗi nơi đều có hoàn cảnh để rèn sự tỉnh táo, lòng kiên nhẫn, khả năng hiểu và thương.

Đừng đợi đến ngày vía mới tu, bởi cuộc sống đang diễn ra hôm nay. Người thân cần sự dịu dàng của ta hôm nay. Và chính mình cũng cần được chăm sóc từ hôm nay, bằng từng việc nhỏ có thể làm ngay.