Vẫn sợ mười tám tầng địa ngục, nhưng cái bụng quan trọng hơn

Có anh đang trồng hoa cho tôi. Tôi đứng coi một hồi rồi nói:

“Anh trồng cho đẹp nghen. Làm cho có phước.”

Anh ngước lên:

“Ủa sư, con làm lấy tiền mà phước gì sư?”

Tôi nói:

“Đúng là làm lấy tiền. Nhưng cùng một công việc, mình làm cho có tâm, làm đàng hoàng, đừng làm cho có lệ rồi lấy tiền người ta, làm đoàng cũng có phước .

“Anh nói vậy hả sư?”

Im được một chút, ảnh nói tiếp:

“Mà chắc con chết xuống thẳng mười tám tầng địa ngục luôn quá. Kiếp sau không biết sanh làm con gì nữa.”

Tôi nghe vậy mới hỏi:

“Ủa, sao anh biết kiếp sau anh bị đọa?”

Ảnh nói tỉnh bơ:

“Con ngoài giờ đi làm, tối về còn đi giăng lưới bắt cá nữa sư. Giết không biết bao nhiêu con.”

Tôi nói:

“Vậy thì bỏ sát sanh đi.”

Ảnh nói liền:

“Bỏ rồi lấy tiền đâu mua cá ăn sư?”

Tôi nói:

“Bỏ sát sanh thì ít nhất mình không tạo thêm nghiệp đó. Với lại không sát sanh cũng là nhân sống lâu, ít bệnh. Muốn ăn cá thì ra chợ mua đồ người ta làm sẵn về ăn.”

Ảnh lắc đầu:

“Thôi sư. Sống thọ đâu chưa thấy, chứ mua đồ chết ngoài chợ về ăn chắc chết sớm. Toàn đồ ướp, đồ để lâu không à.”

Tôi mới nói:

“Vậy ăn rau củ quả đi.”

Ảnh trả lời tỉnh queo:

“Cái đó chắc chết lẹ hơn chút nữa sư.”

Tôi hỏi:

“Sao nữa?”

“Rau giờ toàn thuốc sâu không!”

Tới đó tôi bắt đầu thấy nhức đầu với ảnh rồi.

Tôi mới hỏi một câu:

“Vậy anh sợ kiếp sau xuống địa ngục, sợ sanh làm súc sanh, mà sao anh vẫn sát sanh?”

Ảnh vừa làm vừa nói một câu nghe mắc cười mà nghĩ kỹ lại thấy không mắc cười chút nào:

“Sợ thì vẫn sợ chứ sư. Nhưng lo cái bụng ngay hiện tại mới quan trọng.”

Mình có tu như mình tưởng không?

Tôi đứng đó nghe, tự nhiên thấy câu này không phải chuyện riêng của anh.

Nhiều khi mình cũng vậy.

Không phải người ta làm điều không tốt vì người ta hoàn toàn không biết nó không tốt. Có khi biết rất rõ. Biết làm vậy sẽ có hậu quả. Biết nóng giận là khổ. Biết nói câu đó ra người kia sẽ đau. Biết hơn thua thêm một câu thì chuyện sẽ lớn. Biết chuyện người ta không nên đem kể. Biết mình đang ganh. Biết mình đang cố làm cho người kia quê mặt. Biết hết.

Nhưng tới lúc đụng chuyện, cái mình biết đứng một bên, còn cái mình quen làm kéo mình đi một nẻo.

Anh kia biết sát sanh là nghiệp xấu. Thậm chí còn sợ tới mức nghĩ mình sẽ xuống mười tám tầng địa ngục. Nhưng tối tới vẫn xách lưới đi. Vì chuyện “kiếp sau” còn xa, còn cái bụng tối nay thì gần quá.

Người học đạo cũng có khi y chang vậy.

Giáo lý có thể học một bụng. Hỏi chuyện gì cũng nói được. Nhân quả biết. Sân hận biết. Tâm từ biết. Nhẫn nhịn cũng biết. Nhưng thử có người nói một câu đụng đúng chỗ mình không thích coi.

Biết sân là xấu, vẫn sân.

Biết nói nặng người ta là tạo nghiệp, vẫn nói.

Biết chuyện đó không nên kể, vẫn kể, rồi thêm một câu: “Tôi nói thiệt chứ có đặt điều đâu.”

Biết người kia đang đau, vẫn cố nói thêm một câu cho họ đau hơn, vì lúc đó mình muốn thắng.

Thành ra có một chuyện tôi thấy càng suy xét càng phải coi lại: biết điều đúng không có nghĩa là mình sẽ làm được điều đúng.

Nếu chỉ cần biết là đủ thì chắc người học đạo lâu năm chắc giờ ngon lành rồi.

Nhưng đâu có.

Có người thuộc rất nhiều mà trong nhà vẫn làm gia đình khổ. Có người nói chuyện từ bi rất hay nhưng ai đụng tới quyền lợi của mình thì không nhường một chút. Có người ngồi nói nhân quả cả buổi, bước ra khỏi cửa nghe ai nói xấu mình một câu là tìm cho ra người đó để hỏi cho tới nơi tới chốn. Thậm chí có khi mình còn tự kiếm một lý do rất đẹp để bênh cho cái sân của mình: “Tôi nói vậy để người ta biết đường sửa.” Nhưng coi kỹ lại, có khi mình đâu muốn người ta sửa. Mình chỉ muốn người ta đau một chút cho mình hả dạ.

Chỗ này mới khó.

Vì cái sai của người không biết đôi khi còn dễ thấy. Còn cái sai của người biết nhiều thường có thêm một đống lý lẽ đứng phía sau để bênh vực.

Anh trồng hoa kia ít ra còn thật. Ảnh nói thẳng: “Sợ thì sợ, nhưng cái bụng hiện tại quan trọng hơn.”

Còn mình nhiều khi cũng đang chọn cái “bụng hiện tại” của mình, chỉ là nó mang tên khác.

Một câu nói cho hả giận.

Một lần hơn thua cho khỏi mất mặt.

Một chuyện đem kể để người khác đứng về phía mình.

Một người mình ghét nên muốn họ bị mọi người ghét theo.

Một lời cay nghiệt mà mình biết chắc nói ra sẽ làm người ta mất ngủ.

Mình biết hết hậu quả. Nhưng cái cảm giác được hả ngay lúc đó gần quá. Còn hậu quả thì mình nghĩ để mai tính.

Vậy nên đôi khi tôi thấy chuyện tu không khó nhất ở chỗ học thêm cho biết. Cái khó là ngay lúc mình đang giận mà nhớ được điều mình đã học; ngay lúc có thể nói một câu làm người khác đau mà chịu ngậm miệng lại; ngay lúc quyền lợi nằm trước mặt mà mình vẫn không làm điều mình biết là sai.

Hôm nay anh trồng hoa nói một câu rất thiệt thà:

“Sợ thì vẫn sợ chứ sư. Nhưng lo cái bụng ngay hiện tại mới quan trọng.”

Tôi nghĩ, nếu đổi chữ “cái bụng” thành “cơn sân ”, “sĩ diện”, “hơn thua”, “tham muốn”, có khi câu đó lại đúng với rất nhiều người trong chúng ta.

Ta đâu thiếu cái biết.

Nhiều khi cái ta thiếu chính là không làm theo điều mình đã biết.

Và có lẽ tu bắt đầu thật sự từ ngay chỗ đó: không phải học thêm một điều để nói, mà bớt đi một điều mình biết rõ là sai nhưng lâu nay vẫn cứ làm.