 |
| Chùa Phước Thạnh - Ảnh: Nguyễn Dũng |
Cổng chùa với mái ngói màu đỏ, hình rồng, các biểu trưng Phật giáo, các cánh cửa, các chữ tạc lên cổng, đã toát lên hồn Việt của một ngôi chùa. Cảm nghiệm này càng trở nên sâu đậm hơn khi bước vào trong chùa. Đứng trước bức bình phong trang nghiêm, đường bệ dựng trước sân, lòng tôi bỗng rưng rưng khi đọc hai câu thơ của Hòa thượng Thích Mãn Giác được đắp nổi ở hai bên, hai câu thơ đầy cảm khái về mối đồng hành của Phật giáo với dân tộc: “Mái chùa che chở hồn dân tộc/ Nếp sống muôn đời của tổ tông”.
Cho dù khuôn viên chùa Phước Thạnh không rộng lớn như các chùa khác nhưng việc bài trí, thiết kế không gian ở đây khá hợp lý; mỗi điểm tự kể một tích chuyện đã “ăn sâu” trong đời sống Phật giáo và dân tộc, thông qua cảnh quan, hình ảnh, tác phẩm điêu khắc: Điện thờ Quan Âm Thị Kính, một nhân vật chịu bao oan nghiệt, nhẫn nhục và giàu lòng từ bi, là hình tượng “Phật bà” của người Việt; Điện thờ Phật hoàng Trần Nhân Tông, người khai sinh thiền phái Trúc Lâm nổi tiếng của Việt Nam; vườn Lâm-tỳ-ni, tượng Phật nhập Niết-bàn… Đặc biệt, tại không gian thoáng đãng, tôn nghiêm, nơi tu học của các Phật tử, chùa đã chọn làm nơi trưng bày những hình ảnh về cuộc đời và sự nghiệp vĩ đại của Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Chùa Phước Thạnh có sự tích ra đời khá độc đáo và điều này càng khiến tôi tần ngần, lưu luyến với chùa, như lưu luyến với một nét xưa hồn Việt “giữ nguyên quê mùa”. Theo tấm bia ghi lại “Lịch sử chùa Phước Thạnh” dựng trong khuôn viên, chùa Phước Thạnh trước năm 1900 được gọi là am Mục Đồng. Theo lời truyền khẩu của các bậc tiền nhân, bô lão trong vùng, chùa do các trẻ chăn trâu khởi lập đầu tiên. Nơi đây là cánh đồng hoang vu, không có nhà cửa. Vào những buổi trưa, các trẻ mục đồng đến nghỉ chân dưới những cây cổ thụ râm mát, cạnh đó có những vũng nước trâu nằm. Trẻ chăn trâu lấy đất sét nặn thành tượng Phật, rồi cùng vui làm nhà chòi, làm thầy cúng, tinh nghịch thả tượng Phật bằng đất sét xuống vũng nước trâu nằm. Lạ thay, các tượng Phật đều nổi lên ngồi trên mặt nước. Do hiện tượng có “tính thiêng” này, các bô lão lúc bấy giờ đã lập am Mục Đồng để thờ cúng. Sau đó, dân làng đã sửa lại ngôi am, lấy tên là chùa Long Thạnh.
 |
| Các tấm bia về lịch sử và công đức tôn tạo chùa Phước Thạnh - Ảnh: Nguyễn Dũng |
Trong thời chống Pháp, giặc và tay sai đã đốt chùa cháy và giết thầy trụ trì. Chùa được xây dựng lại vào năm 1955 và đổi tên lại là Phước Thạnh. Trong thời kháng chiến chống Mỹ, chùa lại tiếp tục bị giặc đốt phá. Hòa bình lập lại, chùa được tái thiết đơn sơ bằng cây lá. Đến năm 1998, khi “hội đủ duyên”, nhờ sự phát tâm của một đại thí chủ là ông Hoàng Văn Sòi (tự Bảy Sòi) và Phật tử địa phương, chùa được xây dựng lại khang trang như hiện nay.
Để ghi dấu lịch sử của chùa, một không gian riêng để thờ cúng, tưởng niệm các trẻ mục đồng xưa. Bàn thờ ở đây trang trọng đặt một tấm bia trên bục cao ghi: “Bia tưởng niệm vị mục đồng đầu tiên kiến lập ngôi chùa Phước Thạnh”. Phía bên phải bàn thờ có tạc hình chú mục đồng ngồi thong dong thổi sáo trên lưng trâu. Phía bên trái tạc hình một con hươu ngẩng đầu mắt sáng dường như đang lắng nghe một niềm đồng vọng nào.
Sự tích hình thành chùa Phước Thạnh mang hàm ý sâu sắc về sự “ngộ đạo”, từ hiểu đạo đúng dẫn đến “chân tu”, một đòi hỏi ngày càng trở nên cấp thiết trong đời sống tôn giáo hiện nay, khi không ít nơi vẫn còn có những biểu hiện “giả tu”, “mượn đạo tạo đời”… Những chú mục đồng khởi lập chùa, trong cái nhìn ấy, có thể được xem như: không đi tìm Phật ở đâu xa mà nhận ra Phật ngay trong chính lòng mình. Từ cõi lòng vô tư ấy, hình ảnh những tượng Phật nổi trên mặt nước như một biểu tượng của niềm tin nguyên sơ và trong trẻo.
 |
| Tượng mục đồng ngồi thổi sáo trên lưng trâu ở chùa Phước Thạnh - Ảnh: Nguyễn Dũng |
Trong lúc tôi đang loanh quanh đi tìm thầy trụ trì chùa Phước Thạnh, chưa kịp tới trai đường để hỏi thăm thì đã thấy một vị thầy dáng người chắc đậm, thư thái bước đến. Đó là Thượng tọa Thích Lệ Phú, vị tri sự trông coi chùa Phước Thạnh, vì chùa hiện chưa có trụ trì. Biết tôi muốn được lắng nghe, chia sẻ, Thượng tọa Thích Lệ Phú cho biết: “Hàng tháng, chùa đều có các hoạt động từ thiện như hỗ trợ suất ăn là bún xào cho người bệnh đang điều trị tại bệnh viện trên địa bàn. Tháng Bảy âm lịch có tổ chức phát gạo”.
Tạm biệt chùa Phước Thạnh, ngôi chùa theo sự tích là do trẻ chăn trâu khởi lập, tôi liên tưởng đến hình ảnh “Thập mục ngưu đồ” (mười bức tranh chăn trâu) nổi tiếng của Phật giáo. Phật dạy luyện tâm như chăn trâu vậy. Trẻ mục đồng thuần hóa trâu, không để trâu ăn lúa, phá hại mùa màng. Người tu điều phục tâm mình, không để tâm vọng động, điên đảo, tham sân si. Người cán bộ, công chức, viên chức luyện tâm vì dân, vì nước. Ai cũng phải tự “chăn dắt” lòng mình vì cuộc sống tươi đẹp hơn!
