Một đêm ở lại chùa Hàn Quốc

Đến Hàn Quốc, tôi từng nghĩ chùa chỉ là một điểm tham quan trong hành trình. Nhưng một lần đăng ký Templestay, ở lại chùa giữa núi, ăn cơm chay, dự thời khóa và thức dậy theo tiếng chuông sớm, tôi nhận ra có những chuyến đi không nhằm đưa mình đến nơi xa hơn, mà đưa mình trở về gần hơn với chính mình.

Khi du khách trở thành người ở chùa

Tôi biết đến Templestay trong một chuyến đi Hàn Quốc. Trước đó, những ngôi chùa tôi ghé thường chỉ nằm trong lịch trình tham quan: đến, lễ Phật, đi một vòng quanh khuôn viên, chụp vài tấm hình rồi rời đi. Nhưng lần này khác. Tôi không chỉ đến thăm chùa mà đăng ký ở lại, sống trong không gian ấy như một người khách đặc biệt của cửa thiền.

Templestay là chương trình trải nghiệm văn hóa Phật giáo tại các ngôi chùa ở Hàn Quốc, cho phép khách lưu trú và tham gia một phần sinh hoạt của chư Tăng Ni. Tùy từng nơi và chương trình, người tham dự có thể trải nghiệm thiền, lễ Phật, dùng cơm chay, uống trà, làm đèn hoa sen, đi bộ trong rừng hoặc trò chuyện với một vị xuất gia. Có chương trình thiên về trải nghiệm văn hóa, có nơi dành nhiều thời gian hơn cho thiền tập và đời sống tu viện.

Tôi đến chùa vào buổi chiều. Sau những ngày đi giữa thành phố với tàu điện, xe cộ, biển quảng cáo và dòng người luôn vội, con đường dẫn vào chùa tạo cảm giác như chuyển sang một thế giới khác. Núi xanh bao quanh, những mái chùa nằm yên dưới tán cây. Không gian không hoàn toàn im lặng, nhưng âm thanh ở đây khác thành phố: tiếng gió, tiếng chim, tiếng chân người trên sân đá và thỉnh thoảng là tiếng chuông ngân.

Việc đầu tiên là nhận phòng và thay bộ quần áo dành cho người tham gia chương trình. Chỗ ngủ khá đơn giản, không có những tiện nghi kiểu khách sạn. Chăn nệm được xếp ngay ngắn, căn phòng vừa đủ cho nhu cầu nghỉ ngơi. Điện thoại vẫn có thể sử dụng ở những thời điểm phù hợp, nhưng tự nhiên tôi ít muốn cầm nó lên. Có lẽ bởi khi xung quanh không còn quá nhiều thứ kích thích, nhu cầu phải liên tục kiểm tra màn hình cũng giảm xuống.

Buổi chiều, chúng tôi được hướng dẫn một số quy tắc cơ bản trong chùa, cách chắp tay, cúi chào và ứng xử trong không gian tu viện. Khách đến từ nhiều quốc gia, người biết Phật giáo, người gần như chưa biết gì. Không ai bị yêu cầu phải trở thành Phật tử. Điều quan trọng là tôn trọng đời sống của nơi mình đang ở.

Một bữa cơm khiến tôi ăn chậm lại

Một trong những điều tôi nhớ nhất lại là bữa cơm. Thức ăn chay của chùa không cầu kỳ: cơm, rau, canh và một số món được chế biến khá nhẹ. Không có bàn tiệc sang trọng, cũng chẳng có món nào khiến người ta phải giơ điện thoại lên chụp ngay. Nhưng đó là một bữa ăn khiến tôi suy nghĩ khá lâu.

Ở thành phố, nhiều bữa tôi ăn rất nhanh. Có lúc vừa ăn vừa xem điện thoại, trả lời tin nhắn hoặc nghĩ đến công việc tiếp theo. Món ngon có thể nhiều nhưng mình thực sự nếm được bao nhiêu lại là chuyện khác. Trong chùa, nhịp ăn chậm hơn. Tôi bắt đầu chú ý đến từng món, lượng thức ăn mình lấy và việc không bỏ thừa. Một bữa cơm bỗng trở thành bài học về sự vừa đủ.

Buổi tối, chúng tôi tham dự thời khóa. Tôi đã từng dự nhiều khóa lễ ở Việt Nam, nhưng ngồi trong một ngôi chùa Hàn Quốc giữa vùng núi vẫn đem đến cảm giác đặc biệt. Tiếng tụng kinh, tiếng mõ, tiếng chuông hòa trong không gian tĩnh. Tôi không hiểu hết lời tụng bằng tiếng Hàn, nhưng có những điều dường như không cần dịch. Khi hàng chục con người cùng ngồi yên, cùng cúi xuống rồi đứng lên trong một nhịp điệu, sự ồn ào trong đầu mình cũng dần nhỏ lại.

Sau đó là thời gian ngồi thiền. Chẳng có trải nghiệm kỳ diệu nào xảy ra. Chân vẫn đau, lưng vẫn mỏi và đầu óc vẫn nhớ những chuyện chưa làm xong. Tôi nghĩ đến email, những cuộc hẹn, vài việc còn dang dở ở nhà. Nhưng rồi có lúc tôi nhận ra mình đang nghĩ và quay lại với hơi thở. Chỉ vậy thôi.

Có lẽ chính sự bình thường ấy lại đáng nhớ. Chúng ta thường kỳ vọng một chuyến đi phải mang lại điều gì đặc biệt: cảnh thật đẹp, món thật ngon, tấm hình thật ấn tượng. Còn ở đây, trải nghiệm đáng giá nhất đôi khi chỉ là ngồi yên được vài phút mà không phải trở thành ai, không phải hoàn thành việc gì và cũng chẳng cần chứng minh điều gì.

Đi xa để trở về gần hơn

Sáng hôm sau, tôi thức dậy rất sớm. Trong những chuyến du lịch thông thường, đây là giờ tôi có thể còn đang ngủ. Nhưng tiếng chuông chùa trong buổi sớm khiến việc thức dậy không quá khó chịu. Bước ra ngoài, trời còn lành lạnh, núi vẫn phủ một màu tối nhạt. Chỉ ít lâu sau, ánh sáng bắt đầu xuất hiện phía sau những hàng cây.

Tôi đứng trên sân chùa và nghĩ đến nhịp sống của mình ở nhà. Có những ngày vừa mở mắt đã cầm điện thoại. Tin nhắn, tin tức, công việc, mạng xã hội lập tức ùa vào đầu trước khi mình kịp nhận ra một ngày mới đã bắt đầu. Ở đây, buổi sáng bắt đầu bằng tiếng chuông và một khoảng lặng.

Trong chương trình, tôi còn có dịp trò chuyện với một vị xuất gia. Cuộc nói chuyện không phải một bài giảng giáo lý dài. Chúng tôi nói về công việc, căng thẳng, hạnh phúc và lý do con người luôn cảm thấy mình thiếu thời gian. Một ý khiến tôi nhớ là chúng ta thường nói “không có thời gian”, nhưng nhiều khi vấn đề không phải thiếu thời gian mà là tâm mình đang bị kéo về quá nhiều hướng.

Chuyến Templestay không biến tôi thành một con người khác sau một đêm. Trở về thành phố, tôi vẫn mở điện thoại, vẫn chạy công việc, vẫn có những ngày vội vã và đôi lúc nổi nóng. Nếu nói chỉ một đêm ở chùa khiến mình “thay đổi hoàn toàn”, có lẽ hơi dễ dãi.

Nhưng chuyến đi để lại một dấu lặng. Sau này, mỗi khi quá bận, tôi nhớ căn phòng đơn sơ ấy. Khi ăn vội, tôi nhớ bữa cơm chay và việc lấy vừa đủ thức ăn. Khi điện thoại liên tục báo tin, tôi nhớ buổi sáng mình đứng giữa sân chùa mà không cần biết trên mạng đang xảy ra chuyện gì.

Du lịch thường được hiểu là đi để nhìn thấy thêm nhiều nơi. Templestay cho tôi một trải nghiệm ngược lại: bớt nhìn ra ngoài một chút để nhìn vào trong. Người ta vẫn có thể chụp những mái chùa đẹp, ngắm núi rừng Hàn Quốc, tìm hiểu kiến trúc và văn hóa Phật giáo, nhưng điều mang về đôi khi không nằm trong bộ nhớ điện thoại.

Rời chùa, tôi ngoái lại nhìn mái ngói thấp dần sau hàng cây. Ngoài kia, chuyến tàu vẫn chạy, thành phố vẫn đông và những công việc đang chờ tôi trở lại. Không có gì dừng lại chỉ vì tôi vừa trải qua một đêm bình yên. Nhưng tôi hiểu thêm rằng giữa một đời sống rất nhanh, mình vẫn có quyền tạo ra những khoảng chậm.

Có lẽ đó là điều đẹp nhất tôi nhận được từ một đêm ở chùa Hàn Quốc: không phải học cách rời bỏ cuộc sống, mà học cách trở về với cuộc sống bằng một tâm thế khác. Và đôi khi, một chuyến đi đáng nhớ không phải vì ta đã đi được bao xa, mà vì trong một khoảnh khắc nào đó trên đường, ta gặp lại chính mình.

Trần Thành