Quê tôi ngày ấy nhà nào cũng có một vài cây cau, có nhà lại trồng hẳn hai hàng cau trước ngõ. Những cây cau dường như làm nên một nét gì đó của riêng làng quê thì phải. Để đến nỗi một lúc nào đó không nhìn thấy bóng dáng những cây cau, người ta sẽ giật mình nhận ra thiếu thiếu một điều gì. Những cây cau đứng đó như là lính canh, gìn giữ bình yên cho con người. Đôi khi cây cau như là dáng bà, dáng mẹ dịu hiền lặng thầm đứng đó mong ngóng những đứa con xa. Quả cau, lá trầu dâng lên bàn thờ như là tấm lòng thảo thơm của cháu con với ông bà tiên tổ. Những miếng cau, lá trầu làm thắm nồng câu chuyện của các bà các mẹ, lưu giữ nét văn hóa dân tộc Việt. Hoa cau nở, làn hương buông xuống đêm quê những thủ thỉ tâm tình, hương thơm thanh mát ấy quyện vào gió cho lòng người thanh tịnh.
Có bao điều đẹp đẽ, ý nghĩa về cây cau như thế khiến tôi thêm yêu quê nhà. Tưởng đâu tôi chỉ yêu những cây cau vì những điều đẹp đẽ ấy thôi, nhưng không, tôi còn yêu cả những chiếc mo cau. Những chiếc mo cau chính là chiếc bẹ cau gắn với cuống lá già, lá ngả màu vàng như báo hiệu đã hết một đời lá, để rồi một hôm nào lặng lẽ trút xuống gốc cây nằm. Khi ấy, lũ trẻ nhà quê chúng tôi sẽ sung sướng nhặt mo cau về, tước bỏ lá đi chỉ để lại bẹ cau và cuống lá. Chiếc mo cau ấy lại trở thành một thứ đồ chơi bình dị mà vô cùng vui nhộn. Chúng tôi thay nhau làm người kéo mo cau, người còn lại ngồi trên mo cau cười thích thú. Hết lượt, lại đổi nhau, người kéo thì mệt, người ngồi trên mo cau thì cười vui, hò hét đến khản giọng. Mệt đấy, mà vui đấy, trò chơi ấy đã làm nên một tuổi thơ thật hồn nhiên, ăm ắp kỷ niệm.
Chiếc mo cau không chỉ là trò chơi cho lũ trẻ con tinh nghịch, mo cau còn làm nên cái quạt mo cho ông tôi quạt những ngày hè oi bức. Tôi nhớ, bà thường lấy kéo ngồi cắt mo cau thành cái quạt cho ông. Cắt xong hình thù cái quạt mo, bà đem ra sân lấy hai viên gạch trèn mép quạt để phơi nắng, làm thế quạt không bị cong. Vậy là mùa hè ông tôi có chiếc quạt phe phẩy, ông nheo mắt cười đầy đắc ý. Khi đi họp chi bộ, ông mang theo quạt che đầu. Có lúc, trong khi hào hứng một câu chuyện nào đó với cả nhà, ông cầm quạt phẩy một cái rồi thong thả đọc câu này để nói về quạt mo cau: “Mát mặt anh hùng khi khuất gió/ Che đầu quân tử lúc mưa sa”. Lúc ấy ông cười khoan khoái, còn bà, bà nhìn ông vẻ trìu mến, hân hoan.
Có lần, tôi thấy bà hì hụi cắt mo cau, cứ tưởng bà làm cho ông cái quạt mới, nhưng bà bảo bà làm nón cho vại tương. Tôi tò mò ngồi xem, bà làm nón cho vại tương thật. Chiếc mo cau cong queo vậy thôi mà qua tay bà nó lại chở thành một cái nón thực sự. Bà đem cái nón ấy đậy vào nắp vại tương để tránh mưa. Những trưa hè, chẳng hiểu sao con chuồn chuồn ớt, chuồn chuồn kim từ đâu bay đến rồi đậu trên cái nón vại tương. Tôi không bắt chúng mà chỉ đứng nhìn. Không hiểu vì sao hình ảnh ấy, cho đến tận bây giờ tôi vẫn nhớ và thấy đáng yêu vô cùng. Cái mo cau qua tay bà cũng lại một lần nữa hữu dụng khi hóa thân thành vật để nắm cơm. Bà khéo léo tách đôi bề dày mo cau để làm nó mỏng ra, mềm hơn rồi xới cơm vào đó nắm lại. Cơm nắm mo cau thật là ngon. Khi ăn tôi không chỉ thấy vị bùi, mát mà còn cảm nhận được mùi thơm của cơm và mùi mo cau hòa quyện.
Một buổi chiều bước chân ra ngõ, có chiếc mo cau rụng xuống cạnh tôi. Ngỡ ngàng, tôi chợt thốt lên: mo cau! Chiếc mo cau kéo tôi dời khỏi thực tại để về những năm tháng ấu thơ êm đềm. Những điều gắn liền với mo cau làm tôi thổn thức. Lòng chợt thấy bình yên đến lạ, và một lần nữa tôi lại khẽ gọi mo cau!
