Là Phật tử, tôi xấu hổ vì nhiều khi thấy tâm bất chính của mình

Tôi xấu hổ vì miệng mình tụng những lời từ bi nhưng trong lòng vẫn còn những hờn giận chưa buông. Có người chỉ nói một câu trái ý, tôi đã khó chịu cả ngày. Có chuyện không vừa lòng, tôi vẫn âm thầm trách móc, phán xét. Đọc kinh thì biết sân hận là lửa đốt công đức, nhưng chính mình vẫn nhiều lần tự nhóm lên ngọn lửa ấy.

Tôi xấu hổ vì nghe Phật dạy về vô ngã mà bản ngã của mình vẫn rất lớn. Làm được một việc thiện liền mong người khác biết đến. Đóng góp chút công sức liền mong được ghi nhận. Khi được khen thì vui, khi bị chê thì buồn. Đôi khi nhìn lại mới thấy cái tôi ấy vẫn đang ngồi rất vững trong tâm, còn giáo lý vô ngã chỉ mới ở trên trang sách.

Tôi xấu hổ vì biết đời là vô thường nhưng vẫn tham cầu đủ thứ. Tham tiền bạc, tham danh tiếng, tham sự thuận lợi cho riêng mình. Nhiều lúc còn đem cả việc tu học ra để mặc cả với cuộc đời. Làm được một việc lành lại mong nhận về một kết quả tốt đẹp nào đó. Trong khi Đức Phật dạy bố thí là buông xả, còn mình vẫn lén giữ lại những tính toán phía sau.

Tôi xấu hổ vì thường thấy lỗi người khác nhanh hơn thấy lỗi của chính mình. Một sai sót nhỏ của người khác có thể làm tôi bực bội. Một khuyết điểm của ai đó có thể trở thành đề tài bàn luận. Nhưng những tập khí xấu trong chính mình thì lại dễ dàng được bao biện bằng đủ mọi lý do.

Có những lúc nhìn lại, tôi thấy mình giống người cầm ngọn đèn đi soi khắp nơi nhưng lại quên soi vào căn phòng của chính mình. Đó có lẽ là điều đáng sợ nhất trên con đường học Phật: tưởng rằng mình đang tu, nhưng thật ra chỉ đang quan sát người khác.

Tôi cũng xấu hổ vì nhiều khi đến chùa cầu bình an cho bản thân mà quên mất nỗi khổ của những người chung quanh. Cầu cho mình khỏe mạnh nhưng ít khi nghĩ đến người đang nằm trên giường bệnh. Cầu cho mình thuận lợi nhưng chưa chắc đã mở lòng với những người đang gặp khó khăn hơn mình rất nhiều.

Càng học Phật, tôi càng nhận ra rằng điều đáng sợ không phải là mình còn phiền não. Điều đáng sợ là không nhìn thấy phiền não của mình. Người biết mình còn tham, sân, si vẫn còn cơ hội chuyển hóa. Người tưởng mình đã tốt đẹp, đã đúng đắn, đã hơn người khác mới dễ mắc kẹt trong sự tự mãn.

Có lần đọc lời dạy của các bậc Tổ sư, tôi giật mình khi thấy các ngài luôn tự nhận mình là người tu kém cỏi, là kẻ học đạo chưa thành. Trong khi đó, chúng ta chỉ mới làm được đôi chút việc thiện đã dễ sinh tâm tự hào. Các ngài càng chứng ngộ càng khiêm cung. Còn chúng ta nhiều khi càng biết ít lại càng tưởng mình biết nhiều.

Thật ra, cảm giác xấu hổ ấy không hoàn toàn tiêu cực. Trong Phật giáo, tàm và quý được xem là hai đức tính quý báu bảo vệ con người khỏi điều xấu ác. Tàm là biết hổ thẹn với chính mình. Quý là biết hổ thẹn với người khác. Một người không còn biết xấu hổ trước lỗi lầm của bản thân thì rất khó tiến bộ trên đường đạo cũng như trong cuộc sống.

Bởi vậy, mỗi lần nhìn thấy tâm bất chính của mình, tôi không còn quá tuyệt vọng. Tôi xem đó là cơ hội để quay về. Thấy mình tham thì tập buông bớt. Thấy mình sân thì tập nhẫn nhịn. Thấy mình ích kỷ thì tập mở lòng. Thấy mình kiêu ngạo thì tập cúi xuống. Con đường tu không phải là trở thành người hoàn hảo trong một sớm một chiều, mà là mỗi ngày nhận ra một chút vô minh và chuyển hóa một chút vô minh ấy.

Là Phật tử, tôi không tự hào vì mình đi chùa bao nhiêu năm, tụng bao nhiêu bộ kinh hay làm bao nhiêu việc thiện. Điều khiến tôi còn hy vọng ở bản thân là mỗi khi đối diện trước tượng Phật, tôi vẫn thấy mình cần sửa đổi rất nhiều. Có lẽ, khi còn biết xấu hổ trước những bất thiện trong tâm mình, thì ngọn đèn chánh niệm vẫn chưa tắt. Và đó cũng là bước khởi đầu để một người học Phật đi tiếp trên con đường trở về với sự chân thật, từ bi và tỉnh thức.