Kiến tạo thể chế để tôn giáo đồng hành cùng dân tộc

Trải qua 71 năm xây dựng và trưởng thành (2/8/1955 - 2/8/2026), ngành quản lý nhà nước về tôn giáo không ngừng lớn mạnh, khẳng định vai trò quan trọng trong việc tham mưu thực hiện chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước về tín ngưỡng, tôn giáo.

Năm 2026, cùng với việc phát huy truyền thống vẻ vang, ngành tiếp tục ghi dấu ấn bằng những bước tiến quan trọng trong kiến tạo thể chế, tạo nền tảng pháp lý vững chắc cho hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.

71 năm - Hành trình của bản lĩnh và trách nhiệm

Ngày 2/8/1955, Ban Tôn giáo Chính phủ được thành lập trong bối cảnh đất nước còn nhiều khó khăn, thử thách. Ngay từ những ngày đầu, các thế hệ cán bộ làm công tác tôn giáo đã kiên trì bám sát cơ sở, góp phần củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, phát huy sức mạnh đoàn kết tôn giáo phục vụ sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc và thống nhất đất nước.

“

Đời sống tôn giáo phát triển mạnh mẽ

Nhờ sự đổi mới về chủ trương, chính sách, đời sống tín ngưỡng, tôn giáo ở Việt Nam tiếp tục phát triển cả về quy mô và chiều sâu. Nếu trước năm 1990, cả nước chỉ có 3 tổ chức tôn giáo được công nhận, thì đến nay Nhà nước đã công nhận và cấp chứng nhận đăng ký hoạt động cho 43 tổ chức thuộc 16 tôn giáo, với khoảng 27,7 triệu tín đồ (chiếm khoảng 27% dân số), hơn 61.000 chức sắc, gần 145.000 chức việc và gần 30.000 cơ sở thờ tự.

(Nguồn: Báo cáo kỷ niệm 70 năm thành lập ngành quản lý nhà nước về tôn giáo (2/8/1955 - 2/8/2025)

Bước vào thời kỳ hòa bình, đổi mới và phát triển, ngành tiếp tục phát huy vai trò tham mưu, quản lý nhà nước về tín ngưỡng, tôn giáo; hướng dẫn các tổ chức tôn giáo thực hiện phương châm hành đạo gắn bó, đồng hành cùng dân tộc.

Qua đó, ngành ngày càng khẳng định vai trò là cầu nối tin cậy giữa Đảng, Nhà nước với các tổ chức tôn giáo.

Tinh thần đối thoại, lắng nghe tâm tư, nguyện vọng chính đáng của chức sắc, chức việc, tín đồ luôn được coi trọng.

Nhiều vấn đề phát sinh từ cơ sở được phối hợp giải quyết kịp thời, góp phần củng cố niềm tin, tạo sự đồng thuận và động viên các tổ chức tôn giáo phát huy những giá trị văn hóa, đạo đức tốt đẹp, tích cực tham gia các hoạt động giáo dục, y tế, từ thiện, an sinh xã hội.

Sự đồng hành, trách nhiệm ấy đã góp phần xây dựng mối quan hệ ngày càng gắn bó giữa cơ quan quản lý nhà nước với các tổ chức tôn giáo. Nhân dịp kỷ niệm 71 năm Ngày truyền thống ngành quản lý nhà nước về tôn giáo (2/8/1955 - 2/8/2026), nhiều đoàn đại diện các tổ chức tôn giáo đã đến thăm, chúc mừng và ghi nhận những đóng góp của ngành.

Trong chuyến thăm, chúc mừng của đoàn đại biểu Giáo hội Phật giáo Việt Nam ngày 31/7/2026, Thượng tọa Thích Đức Thiện, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam đánh giá cao sự đồng hành và hỗ trợ của Ban Tôn giáo Chính phủ trong việc xây dựng đời sống tôn giáo ổn định, hài hòa.

Thượng tọa mong muốn Ban Tôn giáo Chính phủ tiếp tục quan tâm, tạo điều kiện để Giáo hội hoàn thành tốt các Phật sự quan trọng trong thời gian tới.

Kiến tạo thể chế, khơi thông nguồn lực tôn giáo

Nếu vai trò cầu nối là dấu ấn xuyên suốt chặng đường 71 năm xây dựng và phát triển, thì vai trò kiến tạo thể chế chính là điểm nhấn nổi bật của ngành trong giai đoạn hiện nay.

Từ việc tham mưu xây dựng Luật Tín ngưỡng, tôn giáo năm 2016 đến Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi) năm 2026, ngành quản lý nhà nước về tôn giáo tiếp tục khẳng định vai trò tham mưu chiến lược trong thể chế hóa chủ trương của Đảng, hoàn thiện chính sách, pháp luật về tín ngưỡng, tôn giáo theo hướng hiện đại, minh bạch và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các hoạt động tôn giáo.

“

84% hồ sơ được tiếp nhận trực tuyến

Trong 6 tháng đầu năm 2026, Ban Tôn giáo Chính phủ đã tiếp nhận 77 hồ sơ, trong đó 65 hồ sơ trực tuyến, đạt tỷ lệ 84%. Đến nay, 74 hồ sơ đã được giải quyết; các hồ sơ còn lại đều đang được xử lý đúng thời hạn, không phát sinh phản ánh, kiến nghị của tổ chức, cá nhân về việc thực hiện thủ tục hành chính.

(Nguồn: Báo cáo sơ kết công tác 6 tháng đầu năm 2026 của Ban Tôn giáo Chính phủ).

Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi) được Quốc hội khóa XVI thông qua tại Kỳ họp thứ nhất, có hiệu lực từ ngày 1/1/2027.

Song song với công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật, Ban Tôn giáo Chính phủ đang tổ chức các hội thảo lấy ý kiến chuyên gia, nhà quản lý và các tổ chức tôn giáo để hoàn thiện dự thảo Nghị định quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật.

Quá trình xây dựng văn bản hướng dẫn được thực hiện theo hướng công khai, cầu thị, qua đó giúp các quy định mới sớm được phổ biến đến chức sắc, chức việc và tín đồ, tạo sự đồng thuận ngay từ giai đoạn chuẩn bị Luật có hiệu lực thi hành.

Hòa thượng Thích Bảo Nghiêm - Phó Chủ tịch Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam, Đại biểu Quốc hội TP. Hà Nội, cho rằng Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi) tiếp tục khẳng định và bảo đảm tốt hơn quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của người dân, đồng thời tạo điều kiện để các hoạt động tôn giáo diễn ra thuận lợi, đúng quy định của pháp luật.

Giáo sư Thượng Mai Thanh - Ủy viên Ban Thường trực Hội thánh Cao Đài Ban Chỉnh đạo, đặc biệt đánh giá cao việc Luật đã bổ sung các quy định điều chỉnh hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trên không gian mạng. Theo ông, đây là bước đi cần thiết nhằm tạo hành lang pháp lý bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo, đồng thời góp phần xây dựng môi trường mạng lành mạnh, an toàn.

Theo ông Nguyễn Tiến Trọng - Phó Trưởng ban Ban Tôn giáo Chính phủ, chủ trương, chính sách về tín ngưỡng, tôn giáo của Đảng luôn được thể hiện nhất quán qua các kỳ Đại hội Đảng và được cụ thể hóa trong Hiến pháp.

Quán triệt tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi) năm 2026 được xây dựng theo hướng tiếp tục cắt giảm thủ tục hành chính, tạo thuận lợi hơn cho hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Đổi mới quản lý, nâng cao hiệu quả thực thi

Từ những dấu ấn trong kiến tạo thể chế và sự đồng thuận ngày càng cao của các tổ chức tôn giáo, công tác quản lý nhà nước về tín ngưỡng, tôn giáo đang bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu cao hơn về năng lực thực thi và chất lượng phục vụ.

Trong bối cảnh đó, việc tiếp tục đổi mới tư duy quản lý, nâng cao hiệu quả điều hành và đưa chính sách pháp luật nhanh chóng đi vào cuộc sống được xác định là nhiệm vụ trọng tâm của toàn ngành.

Tại Hội nghị sơ kết công tác 6 tháng đầu năm 2026 (ngày 27/7), Trưởng ban Ban Tôn giáo Chính phủ Vũ Hoài Bắc yêu cầu toàn ngành tiếp tục đổi mới tư duy, nâng cao hiệu quả chỉ đạo, điều hành.

Việc tổ chức thực hiện nhiệm vụ phải được triển khai theo nguyên tắc "rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ tiến độ, rõ sản phẩm, rõ kết quả"; tăng cường kiểm tra, đôn đốc, không để chậm tiến độ hoặc bỏ sót nhiệm vụ, phấn đấu hoàn thành 100% nhiệm vụ được giao.

Bên cạnh các nhiệm vụ thường xuyên, Ban Tôn giáo Chính phủ sẽ tiếp tục triển khai hiệu quả các kết luận của Bộ Chính trị, Ban Bí thư và các đề án của Thủ tướng Chính phủ liên quan đến công tác tín ngưỡng, tôn giáo; chủ động nghiên cứu, tham mưu xử lý các vấn đề mới phát sinh từ thực tiễn.

Đồng thời tổ chức tổng kết công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động đào tạo của các tôn giáo để đề xuất hoàn thiện cơ chế, chính sách phù hợp với yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Sau 71 năm xây dựng và trưởng thành, ngành quản lý nhà nước về tôn giáo không chỉ tiếp tục khẳng định vai trò là cầu nối giữa Đảng, Nhà nước với các tổ chức tôn giáo mà còn ngày càng thể hiện rõ vai trò kiến tạo thể chế, hoàn thiện hành lang pháp lý, thúc đẩy cải cách hành chính và chuyển đổi số trong lĩnh vực tín ngưỡng, tôn giáo.

Những kết quả đó góp phần bảo đảm tốt hơn quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của người dân theo Hiến pháp, đồng thời tạo điều kiện để các tổ chức tôn giáo phát huy những giá trị nhân văn, đồng hành cùng dân tộc, đóng góp tích cực vào sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

“

Nhiệm vụ trọng tâm 6 tháng cuối năm 2026

* Tập trung xây dựng hồ sơ dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Tín ngưỡng, tôn giáo, bảo đảm chất lượng, tiến độ để trình Chính phủ theo kế hoạch trong tháng 10/2026.
* Đẩy nhanh tiến độ xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về tín ngưỡng, tôn giáo theo nguyên tắc "đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung", bảo đảm kết nối, chia sẻ dữ liệu thống nhất từ Trung ương đến địa phương; phấn đấu đưa hệ thống vào vận hành thử nghiệm trong tháng 9/2026.