“Hơi thở mới” từ Luật Tín ngưỡng, Tôn giáo: Từ tư duy "quản lý" sang "phục vụ"

“

Lời tòa soạn:
Không bắt đầu từ những điều khoản khô cứng, Luật Tín ngưỡng, Tôn giáo năm 2026 đang được đưa vào cuộc sống, lan tỏa thấm đẫm trong từng giáo xứ, chùa chiền, điểm nhóm, trong đồng bào có đạo.

Từ nghị trường đến bản làng, khoảng cách giữa chính sách và cuộc sống đang được rút ngắn bằngtinh thần gần dân, để quyền tự do tín ngưỡng được bảo đảm tốt hơn; để các giá trị giáo lý tốt đẹp của tôn giáo tiếp tục lan tỏa trong đời sống xã hội, cộng đồng.

Bài 1: “Hơi thở mới” từ Luật Tín ngưỡng, Tôn giáo:Hiện diện trong đời sống của tín đồ, phật tử

Đơn giản hóa quy trình giải quyết thủ tục về tôn giáo

Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi) số 07/2026/QH16 đã bổ sung nhiều chính sách, điều khoản đáp ứng với yêu cầu thực tiễn, trong đó điểm nổi bật là, đẩy mạnh phân cấp phân quyền gắn với nâng cao trách nhiệm quản lý nhà nước theo hướng "địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm". Cấp bộ chỉ thực hiện không quá 30% tổng số thủ tục hành chính thuộc lĩnh vực tín ngưỡng, tôn giáo.

Trong đó, việc bãi bỏ thẩm quyền của UBND cấp huyện, chuyển giao các thủ tục hành chính như, tổ chức hội thảo quốc tế, mời chức sắc nước ngoài, cử người tham gia hoạt động tôn giáo ở nước ngoài... lên UBND cấp tỉnh; hoặc đẩy thẳng về UBND cấp xã đã giúp đơn giản hóa quy trình, giảm khoảng 70% thủ tục cấp bộ.

Mặc dù Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi) năm 2026 chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2027, song những nội dung của Đạo luật với các quy định mới đã đi vào cuộc sống, tạo nên những thay đổi rõ nét trong cách chính quyền đồng hành cùng các tổ chức, cá nhân tôn giáo.

Như câu chuyện ở tỉnh Gia Lai. Mục sư A Quai, Quản nhiệm Điểm nhóm Tin Lành Bon Ma Hrai, xã Ia Hiao, tỉnh Gia Lai cho biết: Điểm nhóm Tin Lành Bon Ma Hrai có 238 tín hữu là đồng bào DTTS Gia Rai.

Trong quá trình lập hồ sơ, hoàn thiện các điều kiện để chuyển từ Điểm nhóm lên Hội thánh, Ban quản nhiệm đã được cán bộ phụ trách tôn giáo ngay tại xã hướng dẫn chi tiết về thủ tục, giấy tờ, bảo đảm đúng quy định của pháp luật.

"Nhờ sự quan tâm, hướng dẫn của chính quyền địa phương xã Ia Hiao mà hồ sơ đã hoàn thiện, mọi việc thuận lợi, tín hữu chúng tôi thật sự vui mừng ”, Mục sư A Quai chia sẻ.

Chùa Sâu nằm trên địa phận xã vùng cao Quảng Tân (Quảng Ninh) với khoảng 55% là người DTTS sinh sống.

Trước kia, chỉ để hoàn thiện một bộ hồ sơ đăng ký hoạt động tôn giáo, người phụ trách cơ sở phải nhiều lần bổ sung giấy tờ, đi lại giữa các cấp chính quyền. Nay, nhiều thủ tục đã được phân cấp giải quyết ngay tại địa phương.

Hồ sơ được cán bộ hướng dẫn từ đầu, những nội dung cần bổ sung được trao đổi trực tiếp, giúp việc hoàn thiện thủ tục nhanh gọn và tiết kiệm đáng kể thời gian, chi phí.

Hiệu quả từ đưa chính quyền đến gần dân

Điều mà Đại đức Thích Khai Bản, trụ trì Chùa Sâu, xã Quảng Tân cảm nhận rõ nhất, không chỉ là số lần đi lại giảm đi, thủ tục hành chính được thực hiện nhanh gọn, chất lượng, mà còn là sự thay đổi tích cực trong cách làm của chính quyền cơ sở, sau hơn một năm vận hành chính quyền địa phương 2 cấp .

"Bây giờ cán bộ chủ động hướng dẫn từ đầu, hồ sơ còn thiếu gì đều trao đổi cụ thể. Chúng tôi không còn phải đi xa cũng như đi nhiều nơi để hỏi thủ tục như trước", Đại đức chia sẻ.

Những thay đổi ấy không chỉ là cải cách hành chính, mà còn tác động trực tiếp đến niềm tin, đời sống văn hóa tín ngưỡng, tôn giáo của người dân, tín đồ, các cơ sở tôn giáo.

Đó cũng là minh chứng cho sự chuyển biến tích cực, từ tư duy "quản lý" sang "phục vụ", khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, qua đó, chính quyền không chỉ giải quyết hồ sơ mà còn đồng hành, tạo điều kiện để quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của người dân được thực hiện thuận lợi, đúng quy định của pháp luật.

Đồng hành cùng sự phát triển

Sự thuận lợi trong thực hiện các thủ tục hành chính, không chỉ tạo điều kiện cho hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo diễn ra ổn định, mà còn giúp các tổ chức tôn giáo phát huy tốt hơn vai trò đồng hành cùng địa phương trong phát triển kinh tế - xã hội.

Ở Quảng Ninh, các tổ chức tôn giáo không chỉ là nơi sinh hoạt tín ngưỡng mà còn tích cực tham gia các hoạt động an sinh xã hội, xây dựng nông thôn mới, bảo vệ môi trường và chăm lo đời sống cộng đồng.

Khu phố Thanh Bình (phường An Sinh) nơi có giáo xứ Đông Khê, hiện có 258 hộ dân, trong đó hơn 72% là đồng bào Công giáo.

Ông Nguyễn Văn Tiến, một giáo dân phường Bình Khê cho rằng, điều người dân cảm nhận rõ nhất, là sự cởi mở trong quan hệ giữa chính quyền và các tổ chức tôn giáo.

"Chúng tôi thấy cán bộ gần gũi hơn, sẵn sàng giải thích, hướng dẫn khi có nhu cầu. Mọi việc được trao đổi trên tinh thần hỗ trợ, đồng hành nên người dân cũng yên tâm thực hiện đúng quy định", ông Tiến nói.

Tại xã Ia Hiao (tỉnh Gia Lai), không chỉ tín hữu Tin lành, các tổ chức tôn giáo khác trên địa bàn như Phật giáo, Công giáo cũng được quan tâm, tạo điều kiện trong quá trình hoạt động, sinh hoạt tôn giáo theo quy định. Chính quyền địa phương luôn đồng hành, hỗ trợ các tổ chức hoạt động tôn giáo ổn định, đúng pháp luật.

Thông qua công tác tuyên truyền, vận động và hướng dẫn, chính quyền địa phương đã giúp các tín đồ thực hiện quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo theo đúng quy định của Nhà nước và đáp ứng nhu cầu sinh hoạt tôn giáo chính đáng của bà con.

Theo bà Ksor H'Tem, công chức Phòng Văn hóa - xã hội, phụ trách lĩnh vực tín ngưỡng, tôn giáo, Luật Tín ngưỡng, Tôn giáo năm 2026 với các nội dung nghị định hướng dẫn cụ thể theo từng lĩnh vực; kèm các phụ lục giải quyết các thủ tục liên quan đến tín ngưỡng, tôn giáo cho các cơ sở, tổ chức và các điểm nhóm tôn giáo trực thuộc, chức sắc, chức việc và tín đồ (giáo dân) rất minh bạch, rõ ràng, tạo nhiều thuận lợi trong quá trình thực hiện.

"Chúng tôi trực tiếp hỗ trợ các cơ sở tôn giáo, điểm nhóm, tín đồ hoàn thiện hồ sơ trên môi trường điện tử. Đồng thời, có thể theo dõi tiến độ xử lý từng hồ sơ, kịp thời hướng dẫn bổ sung nếu còn thiếu, giúp các thủ tục liên quan đến tôn giáo được giải quyết nhanh chóng, công khai và minh bạch", H'Tem cho hay.

Theo thống kê, tỉnh Gia Lai hiện có hơn 2.300 cơ sở tín ngưỡng với nhiều loại hình tín ngưỡng, 755 cơ sở tôn giáo đang hoạt động hợp pháp; có 9 tôn giáo đã được nhà nước công nhận.

UBND tỉnh Gia Lai triển khai đồng bộ kế hoạch thực hiện công tác dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo giai đoạn 2025 - 2030; Kế hoạch số 119/KH-UBND ngày 12/11/2025 trong lĩnh vực công tác dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo.

Kế hoạch xác định mục tiêu trọng tâm là, cụ thể hóa và tổ chức thực hiện hiệu quả các nhiệm vụ, giải pháp về công tác dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo.

Trong đó, bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước. Kế hoạch nhấn mạnh việc tạo điều kiện để các tổ chức tôn giáo hoạt động đúng pháp luật; tăng cường đối thoại, nắm tình hình; kịp thời phát hiện, xử lý các hành vi lợi dụng tín ngưỡng, tôn giáo gây mất ổn định.

Phấn đấu giải quyết 100% thủ tục hành chính về tôn giáo đúng hạn, đảm bảo các tổ chức tôn giáo hoạt động ổn định, đúng quy định.