Hệ phái Phật giáo Nguyên thuỷ là gì?

Đặc điểm chính của Phật giáo Nguyên thuỷ

Kinh điển: Dựa trên Tam Tạng Pāli (Tipiṭaka), gồm Kinh tạng, Luật tạng, Luận tạng, được truyền bằng tiếng Pāli, ngôn ngữ gần với ngôn ngữ Đức Phật từng sử dụng.

Con đường tu tập: Nhấn mạnh việc tự mình tu tập để đạt giải thoát (Niết bàn), thông qua Bát Chánh Đạo, Tứ Diệu Đế, giữ giới, thiền định (đặc biệt là thiền Vipassanā - thiền minh sát).

Lý tưởng A-la-hán: Mục tiêu tu tập là trở thành A-la-hán, là người đã đoạn diệt hoàn toàn phiền não, thoát khỏi luân hồi, khác với lý tưởng Bồ Tát của Phật giáo Đại thừa.

Vai trò tăng đoàn: Đề cao đời sống xuất gia, tăng ni đóng vai trò trung tâm trong việc gìn giữ và truyền bá giáo pháp.

Phân bố địa lý: Phổ biến ở Sri Lanka, Myanmar, Thái Lan, Lào, Campuchia. Ở Việt Nam, Phật giáo Nguyên thủy (Nam Tông) cũng có mặt, song song với Phật giáo Đại thừa (Bắc Tông) vốn phổ biến hơn.

So với Đại thừa, Phật giáo Nguyên thủy tập trung vào giải thoát cá nhân, trong khi Đại thừa nhấn mạnh việc cứu độ tất cả chúng sinh (tinh thần Bồ Tát).

Tóm lược về Phật giáo Nguyên thủy (Nam Tông) tại Việt Nam

Phật giáo Nam Tông tại nước ta hiện nay có hai nhánh chính:

Nam Tông Khmer: du nhập từ Campuchia, gắn liền với cộng đồng người Khmer ở Nam Bộ (Sóc Trăng, Trà Vinh, An Giang…), tồn tại từ lâu đời cùng lịch sử định cư của người Khmer.

Nam Tông Kinh: hình thành từ thập niên 1930-1940, do các cư sĩ, tăng sĩ người Việt tiếp nhận trực tiếp từ Sri Lanka, Thái Lan, Campuchia truyền vào, phát triển mạnh ở Sài Gòn và các tỉnh miền Nam.

Nhân vật Phật giáo Nam Tông tiên phong: Hòa thượng Hộ Tông (Vansarakkhita) được xem là người đặt nền móng cho Phật giáo Nguyên thủy Kinh, thành lập chùa Bửu Quang (Gò Vấp), được coi là ngôi chùa Nam Tông đầu tiên của người Việt.

Tổ chức: Hiện nằm trong Giáo hội Phật giáo Việt Nam, có Hệ phái Phật giáo Nam Tông Kinh và Hệ phái Nam Tông Khmer là hai trong các tổ chức thành viên.

Đặc điểm thực hành: Giữ theo Tam Tạng Pāli, chú trọng thiền Vipassanā, y phục màu vàng/cam theo truyền thống Nam truyền, khác với màu nâu/lam của Bắc Tông.

Trung tâm lớn: TP.HCM (chùa Bửu Quang, Kỳ Viên…), các tỉnh Nam Bộ có đông người Khmer, và một số chùa ở Huế, Đà Nẵng.

Đại Trưởng lão Hộ Tông (1893 -1981) - Sơ tổ Phật giáo Nguyên Thủy Việt Nam