Không phải vì khổ đau sinh ly tử biệt, mà là những giọt nước mắt của sự bất lực, hoang mang tột độ của những bậc làm cha, làm mẹ khi con trẻ lạc lối trong “vòng xoáy” của thế giới ảo.
Nghịch lý mang tên “Cuộc sống bình yên”
Chúng ta đang sống trong một thời đại mà chiếc điện thoại thông minh đã trở thành “người giữ trẻ” bất đắc dĩ. Gần đây, mạng xã hội rộ lên một trào lưu mang tên “Cuộc sống bình yên”. Ban đầu, đây chỉ là một trò chơi mô phỏng đời sống, nơi người chơi xây dựng nhân vật, kết bạn, chia sẻ những khoảnh khắc thường nhật. Cái tên nghe rất hiền lành, thậm chí gợi cảm giác nhẹ nhõm. Nhưng rồi, đằng sau cái tên ấy, nhiều phụ huynh phát hiện một thực tế khác.
Những đứa trẻ ở độ tuổi tiểu học, đặc biệt ở lứa tuổi trung học cơ sở, bắt đầu tham gia vào những nhóm chia sẻ hình ảnh cá nhân mang tính phô bày cơ thể, những video phản cảm, những dòng chú thích mang tâm lý so sánh và khao khát được chú ý. Có em coi đó là “xu hướng”, có em nghĩ đó là cách để được bạn bè công nhận.
Tại chùa Xá Lợi, chị H., một phụ huynh có con đang học lớp 5 ở TP.HCM, kể: “Ban đầu con chỉ nói chơi game với bạn cho vui. Nhưng chỉ vài tuần sau, tôi thấy con thay đổi hẳn. Cháu thường xuyên chụp ảnh, chỉnh sửa rất lâu rồi đăng lên mạng. Có những bức ảnh tôi nhìn mà giật mình vì không phù hợp với lứa tuổi”.
“Tôi cứ nghĩ con ngồi trong phòng dùng điện thoại là an toàn, là bình yên. Cho đến khi tôi thấy con đăng những tấm hình không phù hợp, kèm những dòng trạng thái xa lạ. Tôi chợt nhận ra, căn phòng đóng kín của con không phải là nơi bình yên, mà là nơi con đang đối mặt với những cơn bão độc hại một mình”, chị chia sẻ thêm.
Một người cha khác bình luận trên diễn đàn mạng xã hội, cho biết con trai anh học lớp 7, không đăng hình phản cảm nhưng lại thường xuyên theo dõi, bình luận, chia sẻ những nội dung như vậy. Khi bị nhắc nhở, cháu phản ứng: “Đó là xu hướng, ai cũng xem”. “Lúc đó tôi nhận ra, mình không mất con vì một trò chơi, mà vì mình không còn hiểu thế giới mà con đang sống”, anh nói.
Môi trường mạng, với sự thiếu kiểm soát, đã vô tình tạo ra một “ma trận” khiến trẻ em lầm tưởng rằng giá trị cá nhân nằm ở lượt tương tác, ở những lời tán thưởng ảo cho những hành vi thiếu chuẩn mực. Anh T., một người cha trẻ, ưu tư: “Con tôi nói đó là ‘xu hướng’, là điều ai cũng làm. Sự bình thường hóa cái xấu mới là điều đáng sợ nhất. Nó khiến các con mất đi bộ lọc tự nhiên về đạo đức và sự tự trọng”.
Sự hoang mang của phụ huynh cũng chính là sự phản chiếu của khoảng trống trong giáo dục kỹ năng số và sự thiếu đồng hành từ gia đình. Một số phụ huynh đặt câu hỏi trên diễn đàn mạng xã hội, có phải trong không ít phụ huynh chúng ta mải mê lo cho con cái “ăn ngon, mặc đẹp” mà quên mất việc bồi đắp cho con một “hệ miễn dịch tâm hồn” để chống lại những virus độc hại từ không gian mạng?
 |
| Dạy con trong thời đại số là một thử thách lớn. Nhưng nếu cha mẹ đủ chậm lại để nhìn sâu hơn vào nỗi cô đơn của con, đủ mềm lại để đối thoại thay vì phán xét, thì mỗi gia đình vẫn có thể trở thành nơi trú ẩn bình yên nhất |
Dạy con không chỉ là cấm đoán
Một số phụ huynh thú nhận rằng phản ứng đầu tiên của họ là giận dữ: tịch thu điện thoại, cấm dùng mạng xã hội, trách mắng, thậm chí phạt nặng. Nhưng rồi họ nhận ra, càng cấm, con càng xa.
Ni sư Huệ Dâng, trụ trì chùa Long Phước (P.Bình Thạnh, TP.HCM) chia sẻ, trong các khóa tu cho người trẻ và các kênh mạng xã hội của nhà chùa thường xuyên tiếp nhận những nỗi lòng như trên của phụ huynh. “Chúng ta sợ con nghiện game, nhưng thật ra điều đáng sợ hơn là con nghiện cảm giác được người khác công nhận” - câu nói của Ni sư chạm đúng nỗi lo của nhiều gia đình.
Trong không gian mạng, trẻ em rất dễ tin rằng giá trị của mình nằm ở số lượt thích, số bình luận, sự chú ý của người khác. Khi đó, việc phô bày bản thân không còn là vô tình, mà trở thành một cách chứng minh mình tồn tại. Từ một trò chơi, các em bước vào vòng xoáy của sự so sánh, áp lực hình ảnh và nhu cầu được nhìn thấy. Đó không còn là chuyện giải trí. Đó là câu chuyện về lòng tự trọng, về nhân cách và về sự trưởng thành lệch hướng.
Ở chùa, giữa không khí yên tĩnh và không phán xét, có không ít phụ huynh bình tâm để nhìn lại: có khi con không hư, chỉ là con đang cô đơn. Có khi con không chống đối, chỉ là con không biết tìm ai để nói chuyện.
Ni sư Huệ Dâng chia sẻ: “Muốn con nghe mình, trước hết phải để con cảm nhận rằng mình đang lắng nghe con”. Phật giáo không dạy cha mẹ nuông chiều con, nhưng dạy sự tỉnh thức trong yêu thương. Trẻ em cần giới hạn, nhưng giới hạn ấy phải được xây bằng sự đồng hành chứ không phải nỗi sợ.
Để thực hiện được điều đó, trước tiên người mẹ cần biết con đang xem gì. Người cha cần hiểu con đang buồn điều gì. “Nhà trường cần dạy kỹ năng số như dạy đạo đức công dân và xã hội cần bảo vệ trẻ em trên không gian mạng bằng trách nhiệm thật sự, không chỉ bằng khẩu hiệu. Bởi nếu chỉ để trẻ một mình giữa thế giới số, các em sẽ học cách lớn lên từ những thuật toán vô cảm”, Ni sư nêu quan điểm.
“Cuộc sống bình yên” thật sự là gì?
Tên của trò chơi ấy khiến nhiều người suy nghĩ. Cuộc sống bình yên lẽ ra phải là một đứa trẻ được ngủ ngon mà không lo bị so sánh. Là một bữa cơm gia đình không ai cắm cúi vào điện thoại. Là một buổi tối cha mẹ đủ kiên nhẫn ngồi nghe con kể về những chuyện tưởng như rất nhỏ. Bình yên không phải là nổi bật bằng mọi giá. Bình yên là khi một đứa trẻ biết mình có giá trị ngay cả khi không ai nhìn thấy.
Đến chùa lắng nghe, chia sẻ và học hỏi không phải ai cũng có ngay một đáp án hoàn hảo cho việc dạy con. Nhưng ít nhất, nhiều phụ huynh hiểu rằng hành trình này không thể chỉ đi bằng lo lắng. Nó phải đi bằng sự hiện diện.
Dạy con trong thời đại số là một thử thách lớn. Nhưng nếu cha mẹ đủ chậm lại để nhìn sâu hơn vào nỗi cô đơn của con, đủ mềm lại để đối thoại thay vì phán xét, thì mỗi gia đình vẫn có thể trở thành nơi trú ẩn bình yên nhất.
Giữa vô vàn sự hấp dẫn của mạng xã hội, có lẽ điều trẻ em cần nhất vẫn là một người lớn thật sự ở bên. Không phải để kiểm soát, mà để yêu thương đúng cách.
