Chùa Địa Tạng Phi Lai: chốn tĩnh lặng dưới chân núi Hà Nam

Chùa Địa Tạng Phi Lai: chốn tĩnh lặng dưới chân núi Hà Nam

Điều đầu tiên khách nhận ra khi bước qua cổng chùa Địa Tạng Phi Lai là một sự im lặng hiếm có. Ở đây không có loa đài, cũng không có hàng quán mời chào; chỉ còn tiếng chuông gió ngân nhẹ trên mái và tiếng sỏi lạo xạo dưới mỗi bước chân.

Ngôi chùa nép mình dưới chân một ngọn đồi, lưng tựa vào rừng thông, trước mặt mở ra cánh đồng. Khoảng sân trải sỏi trắng dẫn vào Tam bảo từ lâu đã trở thành hình ảnh mà người ta nhớ về nơi này.

Phần nhiều người tìm đến đây không mang theo một lời cầu xin cụ thể nào. Họ đến để được ngồi lại một lúc trong khoảng lặng ấy, và đó cũng chính là điều nhà chùa gìn giữ bấy lâu.

Bảng thông tin nhanh

Vị trí	xã Thanh Bình, tỉnh Ninh Bình (trước đây là Thôn Ninh Trung, xã Liêm Sơn, huyện Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam)
Giờ mở cửa	6:30 – 18:00 hằng ngày
Giá vé	Miễn phí
Thời gian tham quan	2 – 3 giờ nếu đi hết khuôn viên và đồi thông
Tông phái/hệ phái	Phật giáo Bắc tông, thuộc Giáo hội Phật giáo Việt Nam

Giới thiệu chung

Trước khi mang tên Địa Tạng Phi Lai, nơi này vẫn được người trong vùng gọi bằng một cái tên Nôm mộc mạc: chùa Đùng. Tương truyền chùa khởi dựng từ khoảng thế kỷ XI với quy mô hơn một trăm gian, và từng in dấu chân vua Trần Nghệ Tông cùng vua Tự Đức.

Qua một thời gian dài không người trông nom, chùa dần xuống cấp, cây cối phủ kín nền cũ. Tháng 12/2015, Đại đức Thích Minh Quang về tiếp nhận, cho tu bổ lại ngay trên nền xưa và đặt tên mới là Địa Tạng Phi Lai — tên gọi hàm ý Địa Tạng Vương Bồ Tát luôn hiện diện ở nơi này, cũng là ở khắp mọi nơi.

Điều khiến ngôi chùa được nhắc đến nhiều lại không nằm ở quy mô, mà ở cách nhà chùa gìn giữ không gian. Chùa theo nếp “ba không”: không rác thải, không hàng quán chèo kéo, không thu phí tham quan. Khách ghé vào buổi trưa được mời một bữa cơm chay, và lời nhắc duy nhất họ nhận được là hãy đi cho khẽ.

Cách di chuyển đến chùa Địa Tạng Phi Lai

Bằng xe máy, ô tô cá nhân

Chùa cách sân bay Nội Bài khoảng 100 km, đi mất chừng hai giờ đồng hồ. Từ nội thành Hà Nội, lối quen thuộc là cao tốc Pháp Vân – Cầu Giẽ nối sang cao tốc Cầu Giẽ – Ninh Bình, ra nút Phủ Lý, rồi theo hướng Thanh Phong – Thanh Lưu – Liêm Sơn để vào thôn Ninh Trung. Đoạn cuối là đường làng nhỏ men theo ruộng, xe thường chậm lại từ đây.

Bằng xe khách

Từ bến Giáp Bát hoặc Mỹ Đình đều có xe khách đi Thanh Liêm. Xuống xe, chặng còn lại chỉ vài cây số, khách thường đi tiếp bằng taxi hoặc xe ôm là tới cổng chùa. Những người đi về trong ngày hay khởi hành từ sáng sớm, vừa kịp buổi lễ ban mai, vừa kịp về trước lúc trời tối.

Nên đi mùa nào, thời điểm nào đẹp nhất

Chùa mở quanh năm và không có mùa cao điểm quá tải. Các ngày giữa tuần thường rất vắng, hợp với những ai muốn tìm sự tĩnh; cuối tuần và dịp lễ đông hơn, song không khí vẫn giữ được sự trật tự vốn có.

Trong năm có vài dịp đáng nhớ: đầu xuân khi sân chùa rực hoa tươi, tháng Sáu và tháng Bảy khi nhà chùa mở khóa tu mùa hè, rằm tháng Bảy mùa Vu Lan và rằm tháng Tám mùa Trung thu. Còn trong một ngày, đẹp nhất vẫn là buổi sớm, lúc sương chưa tan hết trên rừng thông phía sau.

Những điều nên xem tại chùa Địa Tạng Phi Lai

Lối vào và sân sỏi trắng

Thay vì lát gạch đỏ như phần lớn các chùa Việt, khoảng sân trước Tam bảo được trải sỏi trắng — chất liệu quen thuộc của những khu vườn thiền. Sắc trắng ấy khiến người vừa bước vào tự nhiên chậm lại, còn tiếng sỏi dưới chân thì nhắc rằng mỗi bước đi đều có thể là một lần tỉnh thức. Trên mặt sỏi, nhà chùa đặt sẵn những phiến đá làm lối, và khách cứ theo đó mà đi để mặt sân luôn phẳng lặng.

Mười hai vòng tròn trước Tổ đường

Trên nền sỏi trước khu Tổ đường là mười hai vòng tròn được tạo hình bằng chính những viên sỏi ấy, tượng trưng cho mười hai nhân duyên trong giáo lý nhà Phật. Cạnh đó đặt tấm biển nhỏ đề hai chữ “Khổ hải”, một lời nhắc ngắn mà hầu như ai đi qua cũng dừng lại ít giây.

Tam bảo, Tổ đường và tháp Phổ Đồng

Tam bảo thờ Địa Tạng Vương Bồ Tát ở vị trí trung tâm. Phía sau là khu Tổ đường thờ các đời sư tổ từng trụ trì, còn tháp Phổ Đồng là nơi các ngài an nghỉ. Trong quá trình tu bổ, nhiều mảnh gạch ngói mang hoa văn sen và rồng theo phong cách Lý – Trần đã được tìm thấy, nay vẫn giữ lại trong khuôn viên như một dấu nối với lớp chùa cũ.

Vườn thiền và rừng thông phía sau

Phía sau chùa là lối lên đồi thông, dọc đường có những khu vườn nhỏ do nhà chùa tự chăm: vườn trải đá, vườn cỏ, vườn cây thuốc và cây ăn trái. Đây là đoạn đi bộ đáng dành thời gian nhất, bởi từ lưng đồi có thể nhìn xuống trọn mái chùa và cánh đồng trải dài phía trước.

Lưu ý khi tham quan

Tinh thần của ngôi chùa nằm ở sự tĩnh lặng, nên đến đây người ta đi nhẹ và nói khẽ gần như theo phản xạ. Chuông và mõ chỉ vang lên trong giờ hành lễ, pháp khí được giữ nguyên vị trí, còn khu vực dành riêng cho chư tăng ni thì khép lại với khách thập phương.

Khách đến chùa thường chọn trang phục gọn gàng, kín đáo; ai chưa kịp chuẩn bị có thể mượn áo lam của nhà chùa. Khuôn viên rộng và có đoạn lên dốc, nên một đôi giày bệt bao giờ cũng dễ chịu hơn cả.

Bữa cơm chay buổi trưa được nhà chùa chuẩn bị theo số người báo trước, vì vậy các đoàn thường hẹn giờ từ hôm trước. Chỗ nghỉ trong chùa dành cho người đăng ký khóa tu; khách đi trong ngày có thể nghỉ lại Phủ Lý, cách đó chừng 15 – 20 km. Riêng chuyện chụp ảnh, nhà chùa không ngăn, chỉ mong ống kính tránh khu tăng chúng và mặt sỏi được giữ nguyên nếp.

Điểm đến gần đó có thể kết hợp

Trong bán kính vài chục cây số còn có chùa Tam Chúc và chùa Bà Đanh, đều tiện ghép lại thành một ngày hành hương trọn vẹn.

Nếu đi tiếp về phía nam, quần thể Tràng An – Bái Đính sẽ nối hành trình ấy thành hai ngày.

Câu hỏi thường gặp

Chùa Địa Tạng Phi Lai có thu phí không?

Chùa không bán vé và trong khuôn viên cũng không có hàng quán; khách thập phương công đức tùy tâm.

Chùa Địa Tạng Phi Lai mở cửa mấy giờ?

Chùa mở cửa 6:30 – 18:00 hằng ngày, còn khu đồi thông phía sau thường khép lại sớm hơn, vào cuối buổi chiều.

Chùa Địa Tạng Phi Lai cách Hà Nội bao xa?

Từ trung tâm Hà Nội khoảng 70 km, đi ô tô chừng một giờ rưỡi theo cao tốc Pháp Vân – Cầu Giẽ; từ sân bay Nội Bài khoảng 100 km, mất chừng hai giờ.