 |
Lễ Buddha Purnima tại Bồ Đề Đạo Tràng |
Có thể nói, vượt lên trên ý nghĩa của một Đại lễ tôn giáo, Vesak năm nay tại Ấn Độ còn phản chiếu rõ nét nỗ lực kết nối di sản tâm linh cổ xưa với những thách thức cấp bách của thế giới hiện đại. Dịp này, Tổng thống Ấn Độ Droupadi Murmu đã gửi thông điệp chúc mừng đến toàn thể người dân và cộng đồng Phật tử, trong đó bà nhấn mạnh: “Nhân dịp tốt lành của Đại lễ Phật đản, tôi gửi lời chào chân thành và lời chúc tốt đẹp nhất đến tất cả các công dân và tín đồ của Đức Phật Bhagawan trên toàn thế giới”.
Bà đồng thời khẳng định ý nghĩa sâu xa của ngày lễ khi cho rằng đây là dấu mốc của những sự kiện mang tính khai mở kỷ nguyên - từ đản sanh, giác ngộ cho đến nhập diệt của Đức Phật - và rằng những thông điệp vĩnh cửu về lòng từ bi, bất bạo động, hòa bình và trí tuệ “sẽ tiếp tục soi đường cho nhân loại”. Trong bối cảnh thế giới đang đối diện với nhiều bất ổn, lời kêu gọi của bà hướng đến hành động cụ thể: Mỗi cá nhân cần nỗ lực hiện thực hóa những lý tưởng ấy để góp phần xây dựng một xã hội hòa bình, bao dung và công bằng.
 |
| Phật tử Ấn Độ làm lễ rước tượng Phật |
Cùng chung tinh thần đó, Thủ tướng Narendra Modi cũng nhấn mạnh sự tiếp nối sống động giữa giáo lý Phật giáo và đời sống đương đại. Ông gửi những lời chúc tốt đẹp nhất đến mọi người nhân dịp ngày lễ Phật đản. Thủ tướng Ấn Độ chia sẻ: “Con đường của Đức Phật là bắt đầu từ giáo pháp, đến thực hành và chứng ngộ. Ấn Độ đang tiếp thu và phát huy hành trình ấy”. Ông cũng nhấn mạnh: “Nhân dịp thiêng liêng này - thời khắc khơi dậy cảm hứng để mỗi chúng ta bước đi trên con đường hòa bình, từ bi và hữu nghị - chúng ta hãy cùng nhau nuôi dưỡng quyết tâm sống theo những giá trị đã được thể hiện trong cuộc đời của Đức Phật”. Đồng thời, ông bày tỏ kỳ vọng rằng tư tưởng của Đức Phật sẽ “làm sâu sắc thêm tinh thần hoan hỷ và sự gắn kết trong xã hội”, qua đó khẳng định vai trò của Phật giáo như một nền tảng đạo đức có khả năng củng cố sự đồng thuận và hài hòa xã hội trong bối cảnh nhiều biến động hiện nay.
 |
| Lễ diễu hành ở Bồ Đề Đạo Tràng |
Một điểm nhấn đáng chú ý trong mùa Vesak năm nay là việc khai mạc triển lãm “Xá-lợi thiêng liêng của Như Lai” tại Leh, do Bộ trưởng Nội vụ Amit Shah chủ trì. Thủ tướng Modi đã mô tả sự kiện này là một dấu mốc đại hoan hỷ, đồng thời nhấn mạnh rằng đây là cơ hội quý giá để người dân từ khắp vùng Ladakh đến chiêm bái và bày tỏ lòng tôn kính.
Xá-lợi được tôn trí có nguồn gốc từ Piprahwa, gần Kapilavastu, được khai quật vào cuối thế kỷ XIX, và theo lời ông, “chúng hiện thân cho những giáo lý trường tồn của Đức Phật”. Đây là lần đầu tiên bảo vật này được đưa ra khỏi nơi lưu giữ cố định - Bảo tàng Quốc gia Delhi để trưng bày trong phạm vi quốc gia Ấn Độ. Triển lãm dự kiến kéo dài đến giữa tháng 5 và tiếp tục được đưa đến các khu vực khác như Zanskar, không chỉ tạo điều kiện cho hoạt động tín ngưỡng mà còn góp phần thúc đẩy du lịch tâm linh và văn hóa tại vùng Himalaya.
 |
| Các em học sinh tham quan triển lãm tại Bảo tàng Ấn Độ ở Kolkata |
Song song với các sự kiện mang tầm quốc gia, các thánh tích gắn liền với cuộc đời Đức Phật như Bodh Gaya, Sarnath và Kushinagar tiếp tục đón hàng vạn Phật tử và du khách hành hương.
Tại Bodh Gaya, nơi Đức Phật đạt giác ngộ dưới cội Bồ-đề, các nghi lễ thiền định và tụng kinh diễn ra liên tục, tạo nên một không gian linh thiêng và rực rỡ sắc màu. Ở Sarnath, nơi bài pháp đầu tiên được thuyết giảng, và Kushinagar, nơi Đức Phật nhập Niết-bàn, Vesak trở thành dịp để những người hành hương suy niệm về con đường giải thoát, về vô thường và về khả năng chuyển hóa khổ đau ngay trong đời sống này.
Ngoài ra, Bảo tàng Ấn Độ tại Kolkata đã kỷ niệm Đại lễ Phật đản bằng các hình thức nghệ thuật, thiền định và triển lãm di sản Phật giáo. Cơ sở này đã tổ chức chuỗi hoạt động văn hóa và tâm linh đặc biệt, thu hút sự tham dự của chư Tăng, học sinh, học giả và đông đảo công chúng yêu mến văn hóa Phật giáo. Không gian của bảo tàng lâu đời nhất Ấn Độ đã trở thành nơi hội tụ của nghệ thuật, sự chiêm nghiệm và lòng tôn kính đối với cuộc đời cùng giáo pháp của Đức Phật. Chương trình nghệ thuật Bodhi Bandana đã trở thành điểm nhấn của lễ Phật đản tại bảo tàng, nơi học sinh từ nhiều trường học tại Kolkata tái hiện tinh thần từ bi và trí tuệ của Đức Phật qua múa, kịch và ngâm thơ.
 |
| Tham quan triển lãm |
Cũng trong khuôn khổ lễ kỷ niệm, Bảo tàng Ấn Độ cũng đã tổ chức lễ tôn vinh Tỳ-kheo Buddharakkhita, vị lãnh đạo tinh thần của Liên đoàn Phật giáo Bengal Ấn Độ. Thầy đã hướng dẫn một thời thiền tập, nhấn mạnh tầm quan trọng của chánh niệm và khả năng làm chủ tâm thức trong đời sống hiện đại.
Bên cạnh các hoạt động văn hóa và tâm linh, bảo tàng còn khai mạc triển lãm chuyên đề mang tên “From Lumbini to Kushinagar: A Sacred Journey” (Từ Lumbini đến Kushinagar: Hành trình Thiêng liêng), do Tỳ-kheo Buddharakkhita chủ trì lễ khai mạc. Triển lãm giới thiệu nhiều hiện vật và hình tượng Phật giáo tiêu biểu từ bộ sưu tập của bảo tàng, trải dài qua nhiều thế kỷ và nhiều vùng văn hóa khác nhau - từ nghệ thuật Gandhara đến khu vực Himalaya. Thông qua những pho tượng, phù điêu và hiện vật cổ, triển lãm tái hiện hành trình cuộc đời Đức Phật từ nơi đản sanh tại Lumbini đến nơi nhập Niết-bàn tại Kushinagar, đồng thời phản ánh sự lan tỏa của nghệ thuật và tư tưởng Phật giáo xuyên suốt lịch sử châu Á.
 |
| Thực hành thiền dưới sự chỉ dẫn của Đại đức Buddharakkhita |
Tại Ấn Độ, cũng như nhiều nước theo truyền thống Theravāda, ngày lễ Phật đản được ấn định theo lịch Ấn Độ cổ, cụ thể là vào ngày trăng tròn của tháng Vaisakha - thời điểm được tin là gắn liền đồng thời với ba sự kiện trọng đại trong cuộc đời Đức Phật. Năm nay, ngày Vesak tại Ấn Độ rơi vào ngày 1-5 dương lịch.
