Quốc hội khóa VI của nước Việt Nam độc lập, thống nhất tiến hành họp kỳ đầu tiên từ ngày 24-6 đến ngày 3-7-1976 tại Hà Nội. Quốc hội thông qua chính sách đối nội và đối ngoại của Nhà nước Việt Nam thống nhất, quyết định đổi tên nước là Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam (từ ngày 2-7-1976), công bố Quốc huy, Quốc kỳ, Quốc ca, thủ đô đặt tại Hà Nội, và quyết định chính thức đổi tên Thành phố Sài Gòn - Gia Định thành Thành phố Hồ Chí Minh.
Quốc hội bầu các cơ quan, chức vụ lãnh đạo cao nhất nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam, bầu Ban dự thảo Hiến pháp. Với kết quả của kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa VI, công việc thống nhất đất nước về mặt nhà nước đã hoàn thành. Từ đây, việc tiếp tục hoàn thành thống nhất trên tất cả các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội sẽ gắn với việc thực hiện những nhiệm vụ của cách mạng xã hội chủ nghĩa trong phạm vi cả nước.
Tròn 50 năm, sau quyết định lịch sử ngày 2-7-1976, Thành phố Hồ Chí Minh chính thức được mang tên Bác nửa thế kỷ, lần giở lại trong số ít báo chí Thành phố bấy giờ ghi nhận về sự kiện này, Giác Ngộ xin trích một phần trong số 12 ra ngày 5-7-1976 với những nhận định, kỳ vọng của thế hệ tiền bối bấy giờ trong sự kiện đặc biệt trên.
* Hòa thượng Thích Minh Nguyệt (Chủ tịch Ban Liên lạc Phật giáo yêu nước TP.HCM): “Năm 1946, sau hơn 80 năm đấu tranh chống thực dân Pháp và phát-xít Nhật, nhờ sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Đông Dương, Cách mạng Tháng Tám thành công, nhân dân ta mới giành được độc lập, đất nước ta mới có Quốc hội đầu tiên ngày 1 tháng 6 năm 1946. Nhưng với sự ngoan cố của thực dân Pháp tái xâm lược đất nước ta, nhân dân ta phải kháng chiến suốt 9 năm mới giải phóng được đất nước. Tiếp đến bọn xâm lược Mỹ tiếp tục thực hiện chính sách thực dân mới tại miền Nam, nhân dân ta phải kiên trì kháng chiến, trải qua biết bao gian khổ ác liệt mới đánh cho ‘Mỹ cút, ngụy nhào’ giải phóng miền Nam, thống nhất Tổ quốc, bầu ra Quốc hội chung cho cả nước ngày 25 tháng 4 năm 1976, cho nên Quốc hội này là thành quả thắng lợi cho suốt quá trình đấu tranh kiên cường của nhân dân ta...
Quốc hội chung của cả nước họp kỳ đầu với những trách nhiệm quan trọng là quyết định tên nước, Quốc kỳ, Quốc ca, Quốc huy, bầu ra những cơ quan tối cao của bộ máy Nhà nước, tên mới của Thành phố Sài Gòn, ấn định một số chính sách trong khi đợi có Hiến pháp mới.
Cho nên khóa họp này vô cùng quan trọng, nó xây dựng một nền tảng cơ bản cho một nước Việt Nam hòa bình, thống nhất, xã hội chủ nghĩa, bắt đầu bước vào kỷ nguyên mới vẻ vang và giàu mạnh, mà bất cứ một người Việt Nam nào cũng tự hào và hướng tất cả con tim mình về Thủ đô Hà Nội, trái tim của cả nước, đang đập những nhịp đập rung động cả đất nước từ Lạng Sơn đến Minh Hải và thu hút sự lưu tâm của nhân dân yêu chuộng hòa bình và tiến bộ toàn thế giới.
Tăng Ni và Phật tử Việt Nam là một bộ phận của nhân dân, nên cũng có những niềm tự hào và xúc động như thế: Tổ quốc được hoàn toàn độc lập, thống nhất, Phật giáo Việt Nam cũng được thoát khỏi ách thực dân mới của Mỹ và thống nhất cả nước, tiến lên xã hội chủ nghĩa, lý tưởng Lục hòa từ bi của Đức Phật cũng được thể hiện, mang lại hạnh phúc ấm no cho mọi người”.
* Hòa thượng Thích Thiện Hào (Đại biểu Quốc hội khóa VI): “Những người Phật giáo chúng tôi nhận thức rằng nội dung cơ bản của chủ nghĩa xã hội rất gần gũi với giáo lý căn bản của Phật giáo Việt Nam là xây dựng cuộc sống của con người trên nền tảng ‘vô ngã vị tha’, mọi người đều bình đẳng, đoàn kết, thương yêu, giúp đỡ lẫn nhau, không có người bóc lột người, cùng chung sống hòa bình.
…
Chúng tôi hoàn toàn nhất trí với Quốc hội về sự thống nhất các mặt của đất nước, để đưa cả nước tiến lên chủ nghĩa xã hội và sau khi trở về địa phương, chúng tôi sẽ phổ biến rộng rãi các Nghị quyết của Quốc hội, vận động toàn thể Tăng Ni, Phật tử miền Nam nhận thức thông suốt cùng đồng bào đồng tâm nhất trí với Quốc hội.
…
Chúng tôi tin tưởng chắc chắn rằng các vị Tăng Ni, Phật tử yêu nước đã nêu gương tốt trong cách mạng, trong kháng chiến trước đây, lại đang nêu gương tốt trong công cuộc xây dựng đất nước hiện nay, sẽ vượt qua mọi khó khăn phức tạp đi đến nhất trí hoàn toàn trong nội bộ Phật giáo, làm thất bại mọi âm mưu và ý đồ đen tối của kẻ địch”.
* Hòa thượng Thích Bửu Chơn (Phó Chủ tịch Ban Liên lạc Phật giáo yêu nước TP.HCM): “Trong giai đoạn mới này, theo tôi, đồng bào Phật tử cũng như tất cả tu sĩ phải đem hết sức mình góp phần xây dựng đất nước giàu mạnh, xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội tùy theo khả năng, công sức của mình. Tôi thấy còn một thiểu số tu sĩ Phật giáo giờ này vẫn tỏ ý chống đối hay thụ động, không hiểu họ còn muốn đòi hỏi gì nữa khi mà đất nước đã độc lập, tự do, sạch bóng quân thù rồi”.
* Võ Văn Kiệt (Chủ tịch Ủy ban Nhân dân TP.HCM): “Từ Diễn đàn cao quý của Quốc hội, tôi xin bày tỏ lòng tin tưởng sâu sắc ở nhân dân vĩ đại của một thành phố hàng trăm năm bị đế quốc thực dân cũ và mới kìm kẹp về mọi mặt và đầu độc thâm hiểm về tinh thần mà vẫn giàu lòng yêu nước, mà ngày càng giàu lòng yêu nước. Điều quý báu nhất trong lương tâm, trong ý thức người công dân Thành phố Hồ Chí Minh là mặc dù tình hình đời sống mọi nhà đang gặp khó khăn, hoàn cảnh sinh sống thật chưa ổn định, nhưng vẫn một mực và một lòng tin theo Đảng. Đối với các chính sách và chủ trương của Đảng và Nhà nước cách mạng, nhạy cảm nội dung và tinh thần thật sự vì dân, vì nước của những chính sách và chủ trương đó, đã chấp hành nghiêm chỉnh với ý thức kỷ luật tự giác cao và hưởng ứng nhiệt tâm bằng những phong trào hành động cách mạng liên tục có khí thế sôi nổi.
Có thể nói trong một năm qua, trong tư tưởng và tình cảm của đồng bào có sự tiếp tục nổi dậy trường kỳ của lòng thiết tha với độc lập, tự do, đã kiên trinh với Tổ quốc thống nhất và sự ngả dần về những mục tiêu ngày càng được hiểu rõ của chủ nghĩa xã hội. Ý chí và tình cảm thống nhất Tổ quốc và đi lên chủ nghĩa xã hội đã được nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh khẳng định và dứt khoát khẳng định bằng hàng loạt hành động cách mạng mà tiêu biểu tập trung nhất là việc nhân dân thành phố nhiệt liệt hưởng ứng và tham gia cuộc bầu cử Quốc hội ngày 25 tháng 4 vừa qua với 98% cử tri đi bầu.
Nhân dân Thành phố đã khẳng định từ trong tâm khảm lao động sản xuất là đúng, là cần thiết, là có tương lai, là con đường đi lên của đất nước và của mọi người lao động sản xuất đang trở thành một phong trào cách mạng quần chúng sôi nổi và có khả năng trở thành cao trào lao động xã hội chủ nghĩa khắc phục hậu quả chiến tranh, xây dựng Tổ quốc xã hội chủ nghĩa giàu đẹp.
…
Một trong những nguyện vọng cấp thiết của nhân dân Thành phố chúng tôi, xuất phát từ thực tế nóng bỏng và yêu cầu bức bách ổn định đời sống, bảo đảm quyền làm chủ của nhân dân lao động cũng như yêu cầu tiến lên của Thành phố chúng ta là ‘nhanh chóng xóa bỏ giai cấp tư sản mại bản quan liêu, quân phiệt và các tàn dư của giai cấp địa chủ phong kiến, kiên quyết trừng trị và bài trừ bọn đầu sỏ đầu cơ tích trữ, phá rối thị trường, những kẻ đã lợi dụng một số khó khăn tạm thời của đất nước sau ngày giải phóng để làm giàu trên sự đau khổ của nhân dân, tiến hành cải tạo xã hội chủ nghĩa đối với thành phần kinh tế tư bản tư nhân trong sản xuất, giao thông vận tải và xây dựng thông qua những biện pháp khác nhau tùy tình hình cụ thể, như đồng chí Lê Duẩn đã nêu ra trong Báo cáo chính trị trước Quốc hội’.
…
Chúng tôi tin tưởng chắc chắn là những nghị quyết có tính cách đường lối của Quốc hội lần này sẽ nâng cao sự giác ngộ chính trị, sự hiểu biết về chủ nghĩa xã hội của nhân dân cả nước và nhất là nhân dân và cán bộ Thành phố chúng tôi giàu nhiệt tình cách mạng, nhưng còn thiếu nhiều hiểu biết và kinh nghiệm thực tiễn. Chúng tôi tin tưởng chắc chắn rằng những quyết định của Quốc hội về cơ cấu tổ chức và nguyên tắc làm việc của Nhà nước thống nhất sẽ thúc đẩy chính quyền nhân dân Thành phố chúng tôi tăng cường sức mạnh và phát huy hiệu lực, dưới sự lãnh đạo tập trung, thống nhất của Trung ương Đảng và trên cơ sở nguyên tắc Đảng lãnh đạo, nhân dân làm chủ và Nhà nước quản lý, phát huy mạnh mẽ ý thức và năng lực làm chủ tập thể của ba triệu rưỡi nhân dân Thành phố”.
